68/1/B/2014
POSTANOWIENIE
z dnia 20 września 2013 r.
Sygn. akt Ts 164/13
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Marek Kotlinowski,
po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej K. B.-D. w sprawie zgodności:
art. 382, art. 39811 i art. 39820 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45, art. 60, art. 62 ust. 1 i art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
p o s t a n a w i a:
odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
UZASADNIENIE
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 6 czerwca 2013 r. (data nadania) K. B.-D. (dalej: skarżąca) wystąpiła o zbadanie zgodności art. 382, art. 39811 i art. 39820 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45, art. 60, art. 62 ust. 1 i art. 176 ust. 1 Konstytucji.
Skargę konstytucyjną sformułowano w związku z następującą sprawą. Pismem z 13 grudnia 2010 r. starosta powiatu choszczeńskiego wypowiedział powódce dotychczasowe warunki pracy i płacy oraz zaproponował zatrudnienie na innym stanowisku. Jako przyczynę wypowiedzenia podał utratę zaufania do skarżącej, wynikającą z braku jej apolityczności, czego wyrazem był aktywny udział skarżącej w kampanii wyborczej Polskiego Stronnictwa Ludowego w wyborach samorządowych w 2010 r. Przeciwko Starostwu Powiatowemu w Choszcznie skarżąca wniosła do Sądu Rejonowego w Choszcznie powództwo o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia oraz o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach. Sąd rejonowy uwzględnił częściowo powództwo skarżącej, jednak zamiast przywrócić ją do pracy na poprzednich warunkach, zasądził na jej rzecz odszkodowanie. Apelację skarżącej uwzględnił Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie i wyrokiem z 12 grudnia 2011 r. (sygn. akt VI Pa 38/11) zmienił wyrok sądu rejonowego w ten sposób, że przywrócił skarżącą do pracy na poprzednich warunkach. Starostwo Powiatowe w Choszcznie wniosło do Sądu Najwyższego skargę kasacyjną. Wyrokiem z 7 lutego 2013 r. (sygn. akt III PK 25/12) Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok sądu okręgowego i przekazał temu sądowi sprawę do ponownego rozpoznania. Orzeczenie to doręczono skarżącej 26 marca 2013 r.
Skarżąca uważa, że zaskarżone przepisy naruszają przysługujące jej konstytucyjne prawa podmiotowe, wywodzone przez nią z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45, art. 60, art. 62 ust. 1 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji. Zdaniem skarżącej art. 382 k.p.c. jest niekonstytucyjny, gdyż upoważnia sąd kasacyjny do „zmiany niekorzystnych dla powoda ustaleń faktycznych” będących podstawą wydania wyroków sądów pierwszej i drugiej instancji. Z kolei art. 39811 k.p.c. jest niekonstytucyjny w zakresie, w jakim „Sąd Najwyższy może na posiedzeniu niejawnym ustalać okoliczności oraz wskazywać okoliczności sprawy, które nie miały miejsca w rozpoznawanej sprawie, bo w rozważanym stanie faktycznym i prawnym strona była pozbawiona możliwości żądania rozpoznania sprawy na rozprawie z uwagi, iż nie była stroną wnoszącą skargę kasacyjną”. W ocenie skarżącej art. 39820 k.p.c. narusza jej konstytucyjne prawa, ponieważ „w rozważanej sprawie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej nie miały oparcia w materiale dowodowym przedmiotowej sprawy, a Sąd Najwyższy na podstawie tych zarzutów dokonał nowych ustaleń faktycznych, a ponadto wnioskowanie Sądu Najwyższego było sprzeczne z ustawą o pracownikach samorządowych i Kodeksem pracy, w tym zakresie, że wskazały pracodawcy możliwość doboru pracowników, bez postępowania konkursowego”.
Skarga konstytucyjna zawiera wniosek o wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania wyroku Sądu Najwyższego z 7 lutego 2013 r. Jak twierdzi skarżąca, wykonanie wyroku „mogłoby spowodować skutki nieodwracalne dla skarżącej wiążące się z dużym uszczerbkiem”.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:
Z art. 79 ust. 1 Konstytucji wynika, że skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności lub praw, które naruszono przez wydanie w sprawie skarżącego rozstrzygnięcia opartego na zaskarżonej normie. Na etapie wstępnej kontroli Trybunał Konstytucyjny bada, czy skarga spełnia warunki formalne określone w art. 46-48 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK) oraz czy zarzuty w niej zawarte nie są oczywiście bezzasadne (art. 36 ust. 3 w zw. z art. 49 ustawy o TK).
W świetle zaskarżonego art. 382 k.p.c. sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym. Z kolei w myśl art. 39811 k.p.c. „§ 1. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, chyba że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, a skarżący złożył w skardze kasacyjnej wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie. Sąd Najwyższy może także rozpoznać skargę kasacyjną na rozprawie, jeżeli przemawiają za tym inne względy. § 2. Sędzia sprawozdawca przedstawia na rozprawie zwięźle stan sprawy, ze szczególnym uwzględnieniem podstaw i wniosków kasacyjnych. § 3. Udzielając głosu stronom, przewodniczący może ograniczyć czas wystąpienia, stosownie do wagi i zawiłości sprawy. § 4. Jeżeli w rozprawie bierze udział Prokurator Generalny lub upoważniony przez niego prokurator, przewodniczący udziela mu głosu po wysłuchaniu stron”. Zgodnie zaś z art. 39820 k.p.c. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Sąd Najwyższy. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Sąd Najwyższy.
Trybunał zwraca uwagę na to, że skarga konstytucyjna powinna zawierać dokładne określenie przepisu, na podstawie którego sąd orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo o obowiązkach określonych w Konstytucji i wobec którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją (art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK w zw. z art. 79 ust. 1 Konstytucji).
Zdaniem Trybunału zdecydowana większość przepisów przywołanych i zakwestionowanych przez skarżącą nie była podstawą wydanego w jej sprawie wyroku Sądu Najwyższego z 7 lutego 2013 r.
Po pierwsze, art. 382 k.p.c. jest przepisem właściwym dla postępowania apelacyjnego, a ze względu na brzmienie art. 39813 § 2 k.p.c. nie ma nawet odpowiedniego – w rozumieniu art. 39821 k.p.c. – zastosowania do postępowania przed Sądem Najwyższym. W świetle art. 39813 § 2 k.p.c. w postępowaniu kasacyjnym nie jest bowiem dopuszczalne przywołanie nowych faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi będącymi podstawą zaskarżonego orzeczenia. Tym samym w odniesieniu do art. 382 k.p.c. skarga nie spełnia przesłanki określonej w art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK.
Po drugie, mimo że skarżąca zakwestionowała cały art. 39811 k.p.c., jej zarzuty dotyczyły głównie jego § 1. Pozostałe przepisy – art. 39811 § 2-4 k.p.c. – odnoszą się zaś do rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie, nie miały więc zastosowania w sprawie skarżącej. Oznacza to, że w odniesieniu do art. 39811 § 2-4 k.p.c. skarga również nie spełnia warunku określonego w art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK.
Po trzecie, art. 39820 k.p.c. dotyczy związania sądu, któremu sprawę przekazano do ponownego rozpoznania, wykładnią prawa dokonaną przez Sąd Najwyższy. Ponadto przepis ten ogranicza możliwość kwestionowania takiej wykładni w skardze kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy. Obie te kwestie bez wątpienia nie były przedmiotem wyroku Sądu Najwyższego z 7 lutego 2013 r., co oznacza, że skarga jest wadliwa w świetle art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK.
Biorąc powyższe pod uwagę, należało – na podstawie art. 49 w zw. z art. 36 ust. 3 ustawy o TK – odmówić skardze dalszego biegu.
Jedynym przepisem przywołanym w skardze, na którym oparto wyrok Sądu Najwyższego wydany w sprawie skarżącej, jest art. 39811 § 1 k.p.c. Trybunał stwierdza jednak, że i w tym zakresie zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Należy zaznaczyć, że skarżąca nie zadbała należycie o ochronę swoich konstytucyjnych praw, w szczególności nie skorzystała z możliwości złożenia wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie w odpowiedzi na skargę kasacyjną (art. 3987 § 1 k.p.c.). Skarżąca nie wzięła zatem pod uwagę tego, że Sąd Najwyższy może rozpoznać skargę kasacyjną, jeżeli przemawiają za tym „inne względy”. W ocenie Trybunału skarżąca nie wykazuje należycie związku między zaskarżonym przepisem, wydanym rozstrzygnięciem i treścią przywołanych wzorców konstytucyjnych. Rozpatrywana skarga nie spełnia zatem warunku, o którym mowa w art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK, co uzasadnia odmowę nadania jej dalszego biegu.
Niezależnie od powyższego Trybunał stwierdza, że zarzuty dotyczące art. 39811 § 1 k.p.c. są oczywiście bezzasadne. Zdaje się, że skarżąca przyjęła, iż Sąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym ustalił własny stan faktyczny, tj. „nowe okoliczności” oraz „okoliczności sprawy, które nie miały miejsca”. Tezie tej przeczy wprost uzasadnienie wyroku tego sądu, w którym zostały przywołane ustalenia faktyczne sądów pierwszej i drugiej instancji. Jednak nawet jeśli Sąd Najwyższy – wbrew art. 39813 § 2 k.p.c. – samodzielnie ustaliłby stan faktyczny, a nie oparł się na ustaleniach poczynionych przez sąd rejonowy i sąd okręgowy, to i tak skarga nie zasługiwałaby na uwzględnienie, gdyż dotyczyłaby aktu stosowania prawa, a nie jego stanowienia, co w świetle art. 79 ust. 1 Konstytucji jest niedopuszczalne.
Trybunał zwraca także uwagę na to, że skarga nie spełnia warunków określonych dla pisma procesowego sporządzanego przez profesjonalnego pełnomocnika. Przede wszystkim nie zawiera szczegółowego wyjaśnienia, na czym miałoby polegać naruszenie licznych wzorców konstytucyjnych wymienionych w skardze (art. 47 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o TK). Poza tym zarzuty przytoczone w skardze zostały ujęte chaotycznie i dotyczyły – co już podkreślono – wyroku Sądu Najwyższego, a nie przepisów, z którymi skarżąca łączy naruszenie swoich konstytucyjnych praw.
Trybunał przypomina, że – zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy o TK – może wydać postanowienie tymczasowe o zawieszeniu lub wstrzymaniu wykonania orzeczenia w sprawie, której skarga dotyczy, jeżeli jego wykonanie mogłoby spowodować skutki nieodwracalne, wiążące się z dużym uszczerbkiem dla skarżącego lub gdy przemawia za tym ważny interes publiczny lub inny ważny interes skarżącego. Obowiązkiem skarżącego jest wykazanie, że co najmniej jedna z tych przesłanek wystąpiła. Temu obowiązkowi – w ocenie Trybunału – nie sprostała skarżąca. Nie uprawdopodobniła bowiem, że wykonanie wyroku Sądu Najwyższego z 7 lutego 2013 r., tj. uchylenie wydanego w jej sprawie wyroku sądu okręgowego i przekazanie temu sądowi sprawy do ponownego rozpoznania, wywoła nieodwracalne skutki – wiążące się dla niej z dużym uszczerbkiem. Nie wykazała też, że za wstrzymaniem wykonania wyroku Sądu Najwyższego z 7 lutego 2013 r. przemawia jej inny ważny interes. Tym samym – niezależnie od innych przyczyn – wniosek skarżącej o wydanie postanowienia tymczasowego nie zasługiwał na uwzględnienie.
Wziąwszy powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu i w związku z tym pozostawił bez rozpoznania wniosek o wstrzymanie wykonania wyroku Sądu Najwyższego z 7 lutego 2013 r.