Sygn. akt: KIO 1094/15
WYROK
z dnia 11 czerwca 2015 r.
Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:
Przewodniczący: Emil Kawa
Protokolant: Paweł Puchalski
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2015 r. w Warszawie odwołania wniesionego
do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 25 maja 2015 r. przez wykonawcę TRADEX
SYSTEMS Sp. z o. o. w Warszawie w postępowaniu prowadzonym przez Uniwersytet
Warszawski, Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i
Komputerowego z siedzibą w Warszawie,
przy udziale wykonawcy Comp S.A. z siedzibą w Warszawie zgłaszającego przystąpienie
do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego
orzeka:
1. uwzględnia odwołanie i nakazuje zamawiającemu unieważnienie czynności wyboru oferty
wykonawcy Comp S.A. z siedzibą w Warszawie w trybie art. 94 ust.3 Pzp., jako
najkorzystniejszej.
2. kosztami postępowania obciąża Uniwersytet Warszawski, Interdyscyplinarne Centrum
Modelowania Matematycznego i Komputerowego z siedzibą w Warszawie i:
2.1. zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 15 000 zł 00 gr
(słownie: piętnaście tysięcy złotych zero groszy) uiszczoną przez TRADEX
SYSTEMS Sp. z o. o. w Warszawie tytułem wpisu od odwołania,
2.2. zasądza od zamawiającego Uniwersytet Warszawski, Interdyscyplinarne
Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego z siedzibą w
Warszawie na rzecz TRADEX SYSTEMS Sp. z o. o. w Warszawie kwotę
18 600,00 zł (słownie: osiemnaście tysięcy sześćset złotych) stanowiącą koszty
postępowania odwoławczego poniesione z tytułu wpisu od odwołania i
wynagrodzenia pełnomocnika.
Stosownie do art. 198a i 198b ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień
publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 907 z późn. zm.) na niniejszy wyrok - w terminie 7 dni
od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby
Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie.
Przewodniczący: ……………
Sygn. akt KIO 1094/15
UZASADNIENIE
Uniwersytet Warszawski ul. Krakowskie Przedmieście 26/28, 00-927 Warszawa,
zwany dalej „Zamawiającym” prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego
w trybie przetargu nieograniczonego na dostawę sprzętu komputerowego, nr sprawy: ICM-
371-58/2014. Zamówienie zostało podzielone na cztery części . W części drugiej od której
zostało wniesione odwołanie pierwotnie za najkorzystniejszą została uznana oferta
wykonawcy Tradex Systems Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie ul. Opaczewska 42 lok. 110
02-372 Warszawa, zwany dalej „Odwołującym”. Jednakże w dniu 19 maja Zamawiający
uznał, że Odwołujący nie wniósł wymaganego zabezpieczenia należytego wykonania umowy
i tym samym uchylił się od jej podpisania. Dlatego też dokonał ponownego wyboru
najkorzystniejszej oferty wybierając ofertę wykonawcy Comp S.A..
Od takiej czynności Zamawiającego Odwołujący wniósł odwołanie do Prezesa
Krajowej Izby Odwoławczej, zarzucając:
1) naruszenie art. 94 ust. 3 Pzp poprzez wybranie przez Zamawiającego oferty Comp
S.A. jako najkorzystniejszej bez przeprowadzania ponownego badania i oceny ofert
złożonych w postępowaniu, podczas, gdy Odwołujący nie uchylił się od zawarcia
umowy w sprawie zamówienia publicznego oraz wniósł wymagane zabezpieczenie
należytego wykonania umowy;
2) naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 4 Pzp w zw. z art. 24 ust. 4 i art. 22 ust. 1 pkt 4 Pzp oraz
w zw. z art. 7 ust. 1 i 3 Pzp poprzez wybór oferty Comp S.A. jako najkorzystniejszej
pomimo tego, że wykonawca ten podlega wykluczeniu z postępowania, jako
wykonawca niespełniający warunku udziału w postępowaniu w zakresie zdolności
finansowej, co doprowadziło do rażącego naruszenia zasady uczciwej konkurencji w
postępowaniu;
3) naruszenie art. 7 ust. 1 Pzp poprzez podejmowanie działań mających na celu
utrudnienie, a wręcz uniemożliwienie wniesienia przez Odwołującego zabezpieczenia
należytego wykonania umowy oraz zawarcie umowy w sprawie zamówienia
publicznego;
Podnosząc powyższe zarzuty wniósł o nakazanie Zamawiającemu:
1) unieważnienie czynności wyboru oferty Comp S.A., dokonanego przez
Zamawiającego na podstawie art. 94 ust. 3 Pzp,
2) powtórzenie czynności badania i oceny ofert,
3) wykluczenie wykonawcy Comp S.A. z postępowania,
4) dokonanie ponownego wyboru oferty najkorzystniejszej oraz poinformowanie
wykonawców o ponownym wyborze oferty najkorzystniejszej.
W uzasadnieniu podniesionych zarzutów i żądań wskazał, że w części 2 postępowania
oferty złożyło dwóch wykonawców, tj. Odwołujący i Comp S.A.
Zgodnie z ogłoszeniem o zamówieniu oraz SIWZ kryterium oceny ofert była oferowana cena
(waga 98 %) oraz termin wykonania zamówienia (waga 2 %).
Pismem z dnia 22 kwietnia 2015 r. Zamawiający poinformował wykonawców o wyborze
oferty najkorzystniejszej w postępowaniu. Jako ofertę najkorzystniejszą w postępowaniu
Zamawiający uznał ofertę Odwołującego. W dniu 29 kwietnia 2015 r. Zamawiający wezwał
Odwołującego do zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego wyznaczając termin
na dzień 5 maja 2015 r., oraz oczekiwał wniesienia w tym terminie wymaganego
zabezpieczenia należytego wykonania umowy w wysokości 5 % całkowitej ceny brutto oferty
Odwołującego. Odwołujący stwierdził, że wyrażając jednoznaczną wolę zawarcia
przedmiotowej umowy oraz wniesienia wymaganego zabezpieczenia należytego wykonania
umowy, w dniu 4 maja 2015 r. przesłał do Zamawiającego, w drodze elektronicznej, wzór
gwarancji ubezpieczeniowej, w treści i formie zgodnej z SIWZ. Zamawiający w tym samym
dniu, tj. 4 maja 2015 r., przesłał do Odwołującego wzór gwarancji ubezpieczeniowej ze
zmianami wprowadzonymi przez Zamawiającego. W ocenie Odwołującego wprowadzone do
gwarancji ubezpieczeniowej przez Zamawiającego zmiany nie miały uzasadnienia w treści
SIWZ oraz Pzp, a co więcej były błędnie merytoryczne. Zmiany wprowadzone przez
Zamawiającego do treści gwarancji ubezpieczeniowej przedstawionej przez Odwołującego
były zatem nieuzasadnione, nadto były one błędne i prowadziły do niekompletności oraz
wewnętrznej sprzeczności treści gwarancji.
Zdaniem Odwołującego powyższe okoliczności świadczą o tym, że Zamawiający -
pomimo wyboru oferty Odwołującego jako najkorzystniejszej - poprzez wprowadzanie do
treści gwarancji ubezpieczeniowej całkowicie nieuzasadnionych zmian, dążył do utrudnienia
wniesienia przez Odwołującego zabezpieczenia należytego wykonania umowy oraz
zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego. Dlatego też w dniu 4 maja 2015 roku
wniósł odwołanie w tym zakresie do Prezesa KIO.
Odwołujący w dniu 5 maja 2015 r. wyrażając dalszą i jednoznaczną wolę zawarcia
umowy z Zamawiającym, przesłał do Zamawiającego pismo z prośbą o przesunięcie terminu
podpisania umowy w sprawie zamówienia publicznego do czasu rozstrzygnięcia
postępowania odwoławczego zainicjowanego ww. odwołaniem, wskazując, że zgodnie z
przepisem art. 183 ust. 1 Pzp umowa w sprawie zamówienia publicznego nie może zostać
zawarta do czasu rozstrzygnięcia odwołania przez KIO.
Jednakże w dniu 19 maja 2015 r. przed posiedzeniem Krajowej Izby Odwoławczej w ww.
sprawie Odwołujący podjął decyzję o cofnięciu przedmiotowego odwołania. Decyzja ta
została zakomunikowana Zamawiającemu przed posiedzeniem KIO. Cofnięcie odwołania
przez Odwołującego nie oznaczało, zdaniem Odwołującego że Odwołujący zgodził się z
uwagami Zamawiającego do treści gwarancji ubezpieczeniowej, lecz wynikało z faktu, iż
Odwołujący w dniu 19 maja 2015 r. dysponował już środkami pieniężnymi, które pozwalały
mu na wniesienie zabezpieczenia należytego wykonania umowy w pieniądzu. Odwołujący
uzyskując możliwość wniesienia zabezpieczenia należytego wykonania umowy w pieniądzu,
nie chcąc wdawać się w dalszy spór z Zamawiającym, cofnął odwołanie, jednocześnie
Odwołujący wyraźnie zakomunikował Zamawiającemu, że wniesie zabezpieczenie
należytego wykonania umowy w pieniądzu jeszcze w dniu 19 maja 2015 r.
Niezwłocznie po zakończeniu posiedzenia Krajowej Izby Odwoławczej w ww. sprawie,
Odwołujący w dniu 19 maja 2015 r. przelewem bankowym przekazał na konto bankowe
Zamawiającego kwotę 40 539, 45 złotych, stanowiącą równowartość 5 % ceny brutto oferty
Odwołującego (810 789 złotych brutto) tytułem zabezpieczenia należytego wykonania
umowy. Przelew ten został zrealizowany w systemie SORBNET, a więc w systemie
realizującym rozliczenia w czasie rzeczywistym. Zamawiający w związku z tym, już w dniu
19 maja br. dysponował rzeczoną kwotą wniesioną tytułem zabezpieczenia należytego
wykonania umowy.
Odwołujący poinformował również Zamawiającego drogą elektroniczną o przelaniu
ww. kwoty na rachunek bankowy Zamawiającego tytułem zabezpieczenia należytego
wykonania umowy, przesyłając Zamawiającemu potwierdzenie dokonania tej operacji.
Jednocześnie, Odwołujący poprosił Zamawiającego o wskazanie terminu podpisania umowy
w sprawie zamówienia publicznego oraz wyraźnie zadeklarował gotowość do zawarcia
umowy z Zamawiającym. Jednakże Zamawiający w dniu 19 maja 2015 r. o godzinie 16.55.,
poinformował wykonawców o wyborze oferty Comp S.A. na podstawie art. 94 ust. 3 Pzp.
Podstawą takiej decyzji, tj. wyboru kolejnej "najkorzystniejszej oferty", było, zdaniem
Zamawiającego, niewniesienie przez Odwołującego zabezpieczenia należytego wykonania
umowy.
Podsumowując podniesioną argumentacje w zakresie tego zarzutu Odwołujący dodał,
że Zamawiający dopuścił się rażącego naruszenia przepisów Pzp. Działania Zamawiającego
w postępowaniu należy ocenić za szczególnie naganne, ponieważ dążąc do uchylenia się od
realizacji celu postępowania, jakim jest zawarcie umowy w sprawie zamówienia publicznego
z wykonawcą, którego oferta została wybrana za najkorzystniejszą, tj. Odwołującym,
Zamawiający w sposób instrumentalny zastosował art. 94 ust. 3 Pzp, jawnie go naruszając.
W zakresie kolejnych zarzutów dotyczących niespełniania warunków udziału w
postępowaniu przez wykonawcę Comp SA podniósł, że wybór oferty Comp S.A. na
podstawie art. 94 ust. 3 Pzp narusza przepisy Pzp i stanowi przejaw rażącego naruszenia
zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców, z uwagi na to, że
wykonawca ten podlegał wykluczeniu z postępowania, jako wykonawca nie spełniający
warunku udziału w postępowaniu w zakresie zdolności finansowej. Zgodnie bowiem z
wyrokiem KIO w sprawie KIO 358/15 Zamawiający został zobowiązany do wezwania tego
wykonawcy o przedstawienie potwierdzenia opłacenia polisy ubezpieczeniowej, złożonej
przez tego wykonawcę na potwierdzenie spełnienia tego warunku. Jednakże pomimo
wezwania Zamawiającego (pismo z 1 kwietnia 2015 r.) - wykonawca Comp S.A.
potwierdzenia opłacenia tej polisy nie przedstawił. Samo przedstawienie polisy, bez dowodu
jej opłacenia, jak to uczynił Comp S.A, nie było wystarczające do uzupełnienia braków
formalnych w ofercie zgodnie z ww. wyrokiem KIO i wezwaniem Zamawiającego. Dlatego
też chociażby z tego powodu oferta Comp S.A. nie może być uznana za najkorzystniejszą,
ponieważ została złożona przez wykonawcę podlegającego wykluczeniu.
Zamawiający w pisemnej odpowiedzi na odwołanie wniósł o oddalenie odwołania, jako
pozbawionego jakichkolwiek podstaw faktycznych i prawnych oraz obciążenie kosztami
postępowania odwoławczego Wykonawcę wnoszącego odwołanie, w tym zasądzenie od
Odwołującego na rzecz Zamawiającego kosztów zastępstwa przed Krajową Izbą
Odwoławczą.
Odnosząc się do treści zarzutów stwierdził, że z żadnym z postawionych zarzutów
Zamawiający nie może się zgodzić. Dodatkowo w przypadku czynności badania i oceny
oferty Wykonawcy Comp S.A. znaczenie ma także okoliczność, że na obecnym etapie
upłynął już ustawowy termin na jej ewentualne kwestionowanie. Data 19.05.2015 r., na którą
wskazuje Odwołujący dotyczy bowiem jedynie czynności wyboru oferty Wykonawcy Comp
S.A. jako najkorzystniejszej na podstawie art. 94 ust. 3 Pzp.
W zakresie zarzutu bezzasadnego wyboru jako najkorzystniejszej oferty wykonawcy
Comp SA podniósł, że wbrew twierdzeniom Odwołującego nie doszło do wniesienia przez
niego zabezpieczenia należytego wykonania umowy w wyznaczonym przez Zamawiającego
terminie. Dodatkowo całokształt okoliczności niniejszej sprawy pozwalał stwierdzić, że
dotychczasowe działania Odwołującego tylko pozornie miały na celu podpisanie umowy,
gdyż prowadziły do odsunięcia w bliżej nieokreślonym czasie momentu jej podpisania, choć
ten miał dla Zamawiającego znaczenie ze względu realizowany projekt. To zaś pozwala
również oceniać działania Odwołującego przez pryzmat drugiej z przesłanek
uzasadniających zastosowanie art. 94 ust. 3 Pzp. Odwołujący nie wyraził bowiem
jednoznacznej woli wniesienia zabezpieczenia należytego wykonania umowy oraz jej
zawarcia. Pomimo, że Zamawiający wezwał Odwołującego do podpisania umowy w sprawie
zamówienia publicznego w dniu 29.04.2015 r., wyznaczając termin na dzień 05.05.2015 r.,
to pierwsze czynności z tym związane Odwołujący podjął dopiero w dniu 4.05.2015 r. w
godzinach dopołudniowych, a zważywszy na ich zakres oraz formę miały one tylko
charakter pozorny. Nieprawdziwe jest także założenie, że treść zabezpieczenia
zaproponowanego przez Odwołującego odpowiadała SIWZ, a także utrwalonej w tym
zakresie w piśmiennictwie i orzecznictwie praktyce.
Tym samym brak było podstaw do twierdzenia, jakoby Odwołujący chciał wnieść na poczet
zabezpieczenia gwarancję w treści idealnie dopasowanej do SIWZ i jakiekolwiek obiekcje
Zamawiającego były nieuzasadniane i - co absurdalne - podnoszone świadomie przez
Zamawiającego, celem uniemożliwienia Odwołującemu wniesienia zabezpieczenia.
Ponadto zauważył, że Odwołujący celowo przerwał procedurę „normalnego uzgadniania
treści gwarancji ubezpieczeniowej” - jak sam ją określił - i wniósł odwołanie, które po dwóch
tygodniach wycofał.
Również kolejne twierdzenia Odwołującego nie zasługują na uwzględnienie.
Zamawiający dopuścił możliwość wniesienia zabezpieczenia w jednej z wymienionych w
SIWZ i ustawie formie. Nie określił jednak, w przypadku zabezpieczeń składanych w formie
gwarancji, odgórnie treści takiego dokumentu. Powyższe nie oznacza jednak dowolności i
swobody w kształtowaniu jego treści, szczególnie z perspektywy wykonawcy. Treść
gwarancji musi m.in. gwarantować Zamawiającemu bezwarunkowa realizacje roszczenia w
przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania zamówienia lub dochodzeniu
roszczeń z tytułu rękojmi za wady. Wbrew twierdzeniom Odwołującego zaproponowana
przez Odwołującego gwarancja ubezpieczeniowa nie spełniała ww. wymogów, a
oczekiwane przez Zamawiającego zmiany były jak najbardziej zasadne. Zauważył, iż
czynność złożenia wniosku o wyznaczenie nowego terminu wniesienia zabezpiecza oraz
podpisania umowy (na którą wskazuje Odwołujący w pkt 16 uzasadnienia odwołania) była
jedynie konsekwencją wniesienia poprzedniego odwołania z dnia 4.05.2015 r., a dodatkowo
jako naturalnie się z nim łącząca w konsekwencji okazała się jedynie kolejnym krokiem
taktycznym, a niejednoznacznym przejawem woli Odwołującego.
Nieprawdą było również, jakoby poprzednie odwołanie z dnia 4.05.2015 r. zostało wycofane
jeszcze przed posiedzeniem w KIO - w szczególności Zamawiający nie otrzymał żadnego
pisma w tej sprawie. Poprzednie odwołanie faktycznie zostało wycofane w trakcie
posiedzenia, przed składem orzekającym. Nie jest również prawdziwym twierdzenie, że
zabezpieczenie zostało wniesione w dniu 19 maja 2015 roku. Wniesienie zabezpieczenia w
pieniądzu oznacza bowiem uznanie rachunku Zamawiającego, a nie zlecenie realizacji
przelewu w systemie bankowym (np. SORBNET), a rachunek Zamawiającego został
uznany dopiero w dniu następnym, tj. 20.05.2015 r.
W chwili dokonywania wyboru oferty najkorzystniejszej na podstawie art. 94 ust. 3
Pzp Zamawiający, wbrew twierdzeniom Odwołującego, nie dysponował ani wiedzą, że
jakiekolwiek zabezpieczenie zostało wniesione, ani tym bardziej realnymi środkami na
rachunku bankowym. Jak wynika zatem ze stanu faktycznego niniejszej sprawy działania
Odwołującego były ukierunkowane na pozyskanie większej ilości czasu, a nie
zakwestionowanie rzekomych nieprawidłowości w postępowaniu Zamawiającego. To zaś
jeszcze bardziej utwierdza w przekonaniu o niewniesieniu zabezpieczenia i w konsekwencji
uchylaniu się od podpisania umowy. Stwierdził, że wniesienie poprzedniego odwołania z
dnia 4.05.2015 r., a następnie jego wycofanie w opisanych powyżej okolicznościach
pozwalało także dodatkowo i bezsprzecznie stwierdzić, że wszystkie działania
Odwołującego były celowe, zamierzone i pozorne. Podjęte przez Odwołującego czynności
miały charakter taktyczny i nakierowany na zwłokę - odsunięcie w czasie (bliżej
nieokreślonym) ewentualnego wniesienia zabezpieczenia i podpisania umowy - o ile
Odwołujący w ogóle zamierzał ją podpisać, a nie działał wyłącznie w celu doprowadzenia do
upływu terminu kwalifikowania środków unijnych. W konsekwencji oczywiste się staje, że w
wyznaczonym terminie Odwołujący wcale nie miał zamiaru wnieść zabezpieczenia. Na
potwierdzenie zasadności swojego postępowania Zamawiający przywołał kilka orzeczeń
KIO którymi poparł prezentowane stanowisko, że nie może budzić wątpliwości w niniejszym
postępowaniu iż nie doszło do naruszenia przez Zamawiającego dyspozycji art. 94 ust. 3
Pzp. Dlatego też zarzut Odwołującego i przedstawiona na jego poparcie argumentacja nie
zasługują na uwzględnienie.
Przystępujący po stronie Zamawiającego wykonawca Comp S.A poparł stanowisko
prezentowane przez Zamawiającego w kwestii zasadności wyboru oferty wykonawcy Comp
S.A jako najkorzystniejszej, a ponadto podtrzymał zarzut iż podniesione w odwołaniu zarzuty
o braku wykazania spełniania prze Comp SA warunków udziału w postępowaniu są zarówno
spóźnione jak i niezasadne.
Krajowa Izba Odwoławcza rozpoznając złożone odwołanie na rozprawie
i uwzględniając dokumentację z niniejszego postępowania o udzielenie zamówienia
publicznego oraz stanowiska stron postępowania i uczestnika, zaprezentowane na
piśmie i do protokołu rozprawy ustaliła, co następuje.
Odwołanie jest zasadne
W pierwszej kolejności Izba stwierdziła, że nie została wypełniona żadna z przesłanek
ustawowych skutkujących odrzuceniem odwołania, wynikających z art. 189 ust. 2 ustawy
Pzp.
Następnie Izba stwierdziła, że Odwołujący, wnosząc przedmiotowe odwołanie w
dostateczny sposób wykazał swój interes w złożeniu niniejszego środka ochrony prawnej w
rozumieniu przepisu art. 179 ust. 1 ustawy Pzp .
W związku z przedstawionymi przez Zamawiającego wnioskami iż zarzuty wobec
wykonawcy Comp SA zostały podniesione po terminie i tym samym nie podlegają
rozpoznaniu Izba dokonała ustaleń w tym zakresie i stwierdziła, że zakres zarzutów wobec
wykonawcy Comp SA jest taki, jak Odwołujący podniósł w odwołaniu z dnia 4 maja 2015
roku, które to zostało cofnięte na etapie posiedzenia stron przed Izbą. Tym samym
Odwołujący pozbawił się prawa rozpoznania przez KIO podniesionych tam zarzutów. Wobec
powyższego Izba stwierdza, że zarzuty wobec wykonawcy Comp SA w tym odwołaniu
zostały podniesione po upływie terminu wskazanego w przepisie art. 182 ust.1 pkt 1 ustawy
Pzp i tym samym nie podlegają rozpoznaniu przez Izbę.
Ponadto w związku z uwzględnieniem zarzutu niezasadnego wyboru oferty
wykonawcy Comp SA w miejsce Odwołującego, podniesione zarzuty wobec wykonawcy
Comp nie miałyby żadnego wpływu na wynik postępowania(art. 192 ust.2 Pzp).
Również z ww. powodów, jako spóźniony nie podlega rozpoznaniu zarzut dotyczący
prawidłowości(bądź nie) zapisów postanowień projektu gwarancji ubezpieczeniowej mającej
stanowić zabezpieczenie należytego wykonania umowy dotyczącej wykonania zamówienia.
Stan faktyczny sprawy podany w części wstępnej uzasadnienia jest niesporny
pomiędzy stronami i tym samym brak jest podstaw do ponownego jego przywoływania.
Niewątpliwym w sprawie jest fakt, że Zamawiający wybrał jako najkorzystniejszą w
części drugiej tego postępowania ofertę Odwołującego. Równocześnie po wyborze takiej
oferty Zamawiający wezwał wybranego wykonawcę do złożenia zabezpieczenia należytego
wykonania umowy oraz stawienia się do jej podpisania, na dzień 5 maja 2015 roku. W
związku z faktem iż Zamawiający zakwestionował propozycję treści gwarancji
ubezpieczeniowej to Odwołujący wniósł w dniu 4.05.2015 roku odwołanie w tym zakresie do
Krajowej Izby Odwoławczej, które następnie na posiedzeniu z udziałem stron w dniu 19 maja
2015 roku cofnął.
W podniesionym w tym odwołaniu zarzucie oznaczonym nr 1 Odwołujący zawarł dwa
zarzuty: pierwszy odnosi się do wybrania przez Zamawiającego oferty Comp S.A. jako
najkorzystniejszej bez przeprowadzania ponownego badania i oceny ofert złożonych w
postępowaniu, oraz drugi dotyczący niezasadnego wyboru w zaistniałym stanie faktycznym
oferty wykonawcy Comp S.A. jako najkorzystniejszej. Pierwszy z ww. zarzutów jest
niezasadny gdyż z treści przepisu art. 94 ust.3 Pzp jednoznacznie wynika iż wybór kolejnej
„najkorzystniejszej oferty" spośród ofert pozostałych, nie jest poprzedzany ich ponowną
oceną. Oznacza to, że po stronie Zamawiającego, w pierwszej kolejności może pojawić się
roszczenie o zawarcie umowy wobec wybranego wykonawcy (art. 702 § 3 kc. w zw. z art. 14
Pzp) lub też, według jego uznania, podjęcie decyzji o wyborze kolejnej oferty z listy ofert
uznanych za niepodlegające odrzuceniu i uzyskującej kolejno najwyższą punktację. Brak
jest podstaw w tym zakresie do twierdzenia, że wybór taki może nastąpić po ponownym
badaniu i oceny ofert, gdyż nie ma podstaw do kwestionowania dokonanej już oceny ofert,
chyba, że zajdą w sprawie inne szczególne okoliczności dla zmiany ustalonej kolejności
wykonawców wg. ustalonych w SIWZ kryteriów /podobnie wyrok KIO z 8 sierpnia 2012 roku
sygn. KIO 1594/12/ . Tym samym zarzut ten w ww. zakresie jest niezasadny.
Natomiast odnosząc się do części zarzutu dotyczącej zmiany przez Zamawiającego
wykonawcy, którego oferta została uznana za najkorzystniejszą – z oferty Odwołującego na
ofertę wykonawcy Comp SA to stwierdzić należy, że doszło do tego z naruszeniem
przepisów ustawy Pzp.
Zauważyć należy, że Zamawiający w postępowaniu o udzielenie zamówienia
publicznego po przeprowadzeniu badania i oceny oferty dokonuje wyboru oferty
najkorzystniejszej, spośród ofert nie podlegających odrzuceniu. Po zakończeniu czynności
wyboru najkorzystniejszej oferty Zamawiający nie może odstąpić od zawarcia umowy z
wybranym wykonawcą, chyba, że wykaże iż zaszły szczególne okoliczności o których mowa
w art. 94 ust.3 Pzp. Taką okolicznością jest uchylanie się wybranego wykonawcy od
podpisania umowy, a także sytuacji, kiedy nie wnosi wymaganego w SIWZ zabezpieczenia
należytego wykonania umowy /jeśli wymóg taki był postawiony/. Zwrot „lub” z art. 94 ust.3
należy raczej odnosić do sytuacji, kiedy w danym postępowaniu zamawiający nie wymaga
wnoszenia zabezpieczenia prawidłowego wykonania umowy, niż na wskazywania- jak to
czyni Zamawiający, dwóch odrębnych samodzielnych przesłanek warunkujących możliwość
wybrania do wykonania zamówienia kolejnego wykonawcy. Trudno założyć iż racjonalny
wykonawca najpierw wpłaci kwotę zabezpieczenia, a następnie odmówi podpisania umowy.
Podpisanie umowy jest czynnością następczą po wpłacie kwoty należytego zabezpieczenia
wykonania umowy.
W przedmiotowym stanie faktycznym niewątpliwym jest jak wyżej wskazano, że
Zamawiający wyznaczył Odwołującemu termin na 5 maja 2015 roku do wniesienia
zabezpieczenia wykonania umowy oraz do podpisania umowy. W związku z rozbieżnościami
co do treści gwarancji ubezpieczeniowej (nie podlegającej ocenie Izby jako zarzut
spóźniony), Odwołujący wniósł odwołanie do KIO, którego termin rozpoznania został
wyznaczony na dzień 19 maja 2015 roku. Pomiędzy tymi datami Zamawiający nie wyznaczył
Odwołującemu kolejnego terminu na podpisanie umowy, ani nie dokonał wyboru jako
najkorzystniejszej oferty, kolejnego na liście wykonawcy Comp SA.. Zauważyć należy, że
wniesienie odwołania wstrzymywało tylko możliwość podpisania umowy z wykonawcą,
natomiast nie wstrzymywało działań Zamawiającego dla wybrania oferty kolejnego
wykonawcy. Dopiero w dniu 19 maja, po umorzeniu postępowania odwoławczego przez KIO
zainicjowanego odwołaniem z dnia 4 maja 2015 roku, Zamawiający niemalże natychmiast
wybrał ofertę wykonawcy Comp SA.
Poza sporem między stronami jest fakt, że Odwołujący cofając wniesione odwołanie
oświadczył Zamawiającemu, iż w związku z faktem, że Odwołujący dysponuje już gotówką
na wpłatę zabezpieczenia należytego wykonania umowy, to wpłaci tę kwotę niezwłocznie po
zakończeniu posiedzenia przed KIO. Fakt otrzymania takiego oświadczenia potwierdza sam
Zamawiający w pkt 16 załącznika do odpowiedzi na odwołanie. To stanowisko Odwołującego
zostało przekazane również Zamawiającemu w wersji elektronicznej, co potwierdza
Zamawiający w pkt 17 ww. załącznika. Mimo tej sytuacji Zamawiający nie wyznaczył
Odwołującemu nowego terminu na wniesienie zabezpieczenia i zawarcie umowy- jak
stwierdził na str 6 odpowiedzi na odwołanie ”Zamawiający… nie miał obowiązku wyrazić
bezwarunkowej zgody na propozycję Odwołującego”, lecz w niespełna dwie godziny po
zakończeniu posiedzenia w KIO poinformował Odwołującego, że dokonał już wyboru oferty
wykonawcy Comp SA jako najkorzystniejszej.
Zamawiający swoją zmianę w zakresie wyboru najkorzystniejszej oferty, na
rozprawie, tłumaczył tym, że odwołujący wnosząc odwołanie uniemożliwił dojście do
porozumienia co do treści gwarancji ubezpieczeniowej tak, aby w wyznaczonym terminie
umowę podpisać. Takie postępowanie odwołującego powodowało to, że zamawiający stracił
zaufanie do odwołującego i tym samym nie dał wiary jego zapewnieniom po posiedzeniu w
KIO, że wniesie on we wskazanym terminie zabezpieczenie.
Zauważenia w tym miejscu wymaga fakt, że korzystanie przez wykonawcę z
ustawowo zagwarantowanych środków ochrony prawnej w postaci odwołania od czynności
Zamawiającego nie może być podstawą do „utraty zaufania” do wykonawcy, ani do innej
oceny jego postępowania.
Zdaniem Izby nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia tego zarzutu kwestie, czy
Zamawiający, otrzymał informację o wpłacie zabezpieczenia i prośbie o wskazanie terminu
na podpisanie umowy, wcześniej niż poinformował Odwołującego o wyborze oferty Comp
SA, gdyż działo się to wszystko praktycznie w odstępie kilkudziesięciu minut od zakończenia
posiedzenia w KIO. Niewątpliwe jest, że rachunek bankowy Odwołującego w Raiffeisen
Polbanku został obciążony kwotą na zabezpieczenie należytego wykonania umowy dniu 19
maja 2015 roku o godzinie 15:24:03 - co wynika z wydruku banku znajdującego się w aktach
postępowania przesłanych do KIO przez Zamawiającego. Natomiast Zamawiający
poinformował Odwołującego o zmianie wyboru najkorzystniejszej oferty o godz.16:55.
Zauważenia wymaga iż Zamawiającemu w tym pospiesznym wyborze Oferty
wykonawcy Comp SA uszło uwadze, że przepis art. 94 ust.3 Pzp umożliwia wybór kolejnego
wykonawcy z listy tylko w sytuacji, gdy nie zachodzą przesłanki unieważnienia
postępowania. W tym stanie faktycznym zachodziła przesłanka do unieważnienia
postępowania z art. 93 ust.1 pkt 4 Pzp, gdyż Zamawiający na otwarciu ofert wskazał, że
kwota jaką przeznaczył na sfinansowanie zamówienia na cz. II zamówienia wynosi
984 000,00 zł. Cena wybranej oferty Comp wynosiła 1 125 475,24 zł i była wyższa od ceny
ofertowej Odwołującego o 314 686,30 zł. Przepis art. 93 ust 1 pkt 4 stanowi, że nie
unieważnia się postępowania w sytuacji kiedy zamawiający może zwiększyć tę kwotę do
ceny oferty najkorzystniejszej. Jednakże w tym postępowaniu Zamawiający nie podjął
żadnych działań dla zmiany podanej na otwarciu ofert kwoty – brak jest jakiegokolwiek
dowodu w tej sprawie. Rozpytany na tą okoliczność na rozprawie Zamawiający oświadczył,
że „zwiększenie tej kwoty wynikało z przyjęcia założenia, że suma wszystkich wybranych
ofert na cztery części tego postępowania była niższa od sumy kwot, którą zamawiający
zamierzał przeznaczyć na sfinansowanie tego zamówienia. Dlatego też w związku z tym
zamawiający uznał, że może wybrać ofertę Comp SA.,(…) jednakże czynność ta nie
znajduje się odzwierciedlenia w żadnym dokumencie zamawiającego ”. W tym zakresie
Odwołujący podniósł (przy braku zanegowania tych wyliczeń przez Zamawiającego) iż
„wyliczenia zamawiającego mijają się z prawdą, gdyż zgodnie z wielkością podaną na
otwarciu ofert zamawiający zamierzał przeznaczyć na sfinansowanie czterech części tego
zamówienia kwotę 1 242 300 zł. Natomiast biorąc pod uwagę ceny wybranych ofert łącznie z
ofertą wykonawcy Comp na II część zamówienia, to kwota przeznaczona na sfinansowanie
całości zamówienia wynosi 1 475 407,14, czyli w sposób znaczny, bo o kwotę 233 107,14 zł
przekracza kwotę przeznaczoną na sfinansowanie zamówienia podaną przez
zamawiającego na otwarciu ofert”.
Ponadto odnosząc się do stanowiska Zamawiającego przekazanego na rozprawie, iż
nie mógł wyznaczyć Odwołującemu kolejnego terminu na podpisanie umowy, gdyż
naruszałoby to zasadę równego traktowania wykonawców zawartą art. 7 ust.1 Pzp stwierdzić
należy, że takie podejście nie może być akceptowane, gdyż po pierwsze, ma ono miejsce już
po wyborze najkorzystniejszej oferty, a po drugie Zamawiający nie wykazał na czym to
nierówne traktowanie miałoby polegać w sytuacji, kiedy mamy do czynienia tylko z jednym
wykonawcą, którego oferta została wybrana jako najkorzystniejsza.
Zamawiający wytworzył u siebie, wbrew oświadczeniom Odwołującego i faktom
zaistniałych w dniu 19 maja 2015 roku emocjonalne przekonanie, że Odwołujący nadal nie
wniesie zabezpieczenia wykonania umowy i nie przystąpi do jej podpisania. Izba uznaje iż
Zamawiający winien był udokumentować iż Odwołujący nie podpisze umowy na warunkach
wskazanych w SIWZ. Dopiero wtedy miał możliwość do wyboru oferty innego wykonawcy w
miejsce oferty wykonawcy, dotychczas uznawanej za najkorzystniejszą.
Oceniając powyższe Izba stwierdza, że z dokumentacji przedmiotowego
postępowania oraz z stanowisk stron i przystępującego wynika, iż Zamawiający wcale nie
miał wystarczających podstaw, aby uznać, iż Odwołujący uchylał się od zawarcia umowy.
Wręcz przeciwnie, po umorzeniu postępowania w sprawie o sygn. akt KIO 923/15 w dniu 19
maja 2015 roku Odwołujący poczynił kroki w celu zawarcia umowy, czego dał wyraz
chociażby pismem skierowanym do Zamawiającego, w którym informował, że wpłacił na
rachunek bankowy Zamawiającego wymagana kwotę zabezpieczenia należytego wykonania
umowy oraz prosił o wyznaczenie terminu na podpisanie umowy. Nie zostały wykazane
zasadnie żadne okoliczności które uzasadniałaby dokonanie w dniu 19 maja 2015 roku
wyboru oferty wykonawcy Comp w miejsce oferty Odwołującego.
Zamawiający winien był w tym stanie faktycznym wyznaczyć Odwołującemu nowy
termin na podpisanie umowy.
Zgodnie z treścią art. 192 ust. 2 ustawy Prawo zamówień publicznych, Krajowa Izba
Odwoławcza uwzględnia odwołanie w sytuacji, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów ustawy,
które miało wpływ lub może mieć istotny wpływ na wynik postępowania o udzielenie
zamówienia, co – ze wskazanych wyżej względów miało miejsce w przedmiotowym
postępowaniu.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania i ustalenia, Izba postanowiła jak w sentencji
wyroku, orzekając na podstawie przepisów art. 190 ust.7, 191 ust.2 i 192 ust. 2 i 3 pkt.1
ustawy Pzp,
O kosztach postępowania orzeczono stosownie do wyniku, na podstawie art. 192 ust.
9 i 10 ustawy Pzp, oraz w oparciu o przepisy § 3 pkt.1a) rozporządzenia Prezesa Rady
Ministrów z dnia 15 marca 2010 roku w sprawie wysokości i sposobu pobierania wpisu od
odwołania oraz rodzajów kosztów w postępowaniu odwoławczym i sposobu ich rozliczania
(Dz. U. Nr 41 poz. 238).
Przewodniczący ……………………