Sygn. akt VIII GC 145/12
Dnia 14 sierpnia 2013 r.
Sąd Okręgowy w Szczecinie Wydział VIII Gospodarczy
w składzie:
Przewodniczący: SSO Agnieszka Kądziołka
Protokolant: Monika Mackiewicz
po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2013 r. w Szczecinie
na rozprawie
sprawy z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S.
przeciwko I. A.
o zapłatę
I. oddala powództwo;
II. zasądza od powódki (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. na rzecz pozwanej I. A. w kwotę 3617 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) tytułem kosztów procesu.
VIII GC 145/12
Powódka (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. wniosła o zasądzenie od pozwanej I. A. kwoty 115.881,47 zł z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 18 lutego 2011 roku oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Dochodzona pozwem kwota stanowi cenę za sprzedany pozwanej w ramach stałej współpracy złom. W dniu 3 lutego 2011 roku powódka wystawiła fakturę VAT nr (...) na kwotę 115.881,47 zł, która obejmowała cenę złomu z 11 ustnych umów sprzedaży, zawartych w okresie od września 2010 roku do stycznia 2011 roku. Dla potwierdzenia każdej ustnej transakcji sprzedaży powódka złożyła dokument w postaci kwitu wagowego. Dalej powódka wyjaśniała, że od września 2010 roku strony zgodnie ustaliły, że wbrew wcześniejszej praktyce będą obowiązywały dłuższe okresy rozliczeniowe, które pozostaną bez wpływu na wzajemne relacje. Powódka podniosła, że opiera swoje roszczenie na art. 535 k.c., ponadto z ostrożności procesowej - na wypadek gdyby pozwana zakwestionowała fakt zawarcia umowy - jako alternatywną podstawę dochodzonego roszczenia wskazała art. 405 k.c..
W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwana potwierdziła, że od 2009 roku do czerwca 2010 roku strony łączyła stała współpraca, wskazała jednak, że opisany przez powódkę przebieg współpracy w okresie od września 2010 roku do stycznia 2011 roku mija się z prawdą. Pozwana zaprzeczyła temu, że objęty fakturą VAT nr (...) złom wsadowy oraz złom w postaci blachy został jej przez powódkę sprzedany, przekazany bądź dostarczony na innej podstawie prawnej. Dalej pozwana wyjaśniała, że kwity wagowe załączone do pozwu powstawały w wyniku wykonywanych przez pozwaną rzecz powódki usług powiązanych z ważeniem złomu.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W Krajowym Rejestrze Sądowym Rejestrze Przedsiębiorców pod numerem (...) wpisana jest (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S.. Przedmiotem działalności spółki jest między innymi działalność związana za zbieraniem, przetwarzaniem i unieszkodliwianiem odpadów oraz odzyskiem surowców, a także prowadzeniem związanych z tym prac wyburzeniowych i rozbiórkowych.
I. A. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą (...) w S., w zakresie sprzedaży hurtowej odpadów i złomu, zarejestrowaną w ewidencji działalności gospodarczej w dniu 22 grudnia 2008 roku.
fakty niesporne , nadto odpis z KRS – karta 12-15, wydruk z (...) karta 17
I. A. podjęła decyzję o założeniu przedsiębiorstwa (...) z zamiarem działania w charakterze przedstawiciela niemieckiej firmy (...) w Polsce. Spółka (...) na zasadzie partnerstwa i współpracy zobowiązała się między innymi przekazywać I. A. pieniądze jako zaliczki na pozyskiwany złom. Od początku działalności firmy (...) tygodniowo uzyskuje od spółki (...) około 60.000 euro tygodniowo, z których rozlicza się po dostarczeniu złomu. Spółka (...) udostępnia również I. A. samochody do transportu złomu oraz kontenery, które są podstawiane w miejscach pozyskiwania złomu.
W ramach prowadzonej działalności gospodarczej I. A. wydzierżawiła plac od Przedsiębiorstwa (...) spółki z ograniczona odpowiedzialnością w S., położony w S. przy ul. (...). (...). Na placu tym znajduje się biuro zakładu prowadzonego przez I. A.. Plac jest również wykorzystywany jako skład złomu.
dowód: zeznania świadka J. A. – karta 192 verte – 196
zeznania świadka Ł. Z. – karta 203 verte -208 verte
Przy prowadzeniu przedsiębiorstwa (...) korzysta z pomocy męża J. A., który w jej imieniu podejmuje czynności związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa.
dowód: zeznania świadka J. A. – karta 192 verte – 196
Od początku działalności I. A. na mocy umów cywilnoprawnych współpracuje z Ł. Z., do którego zadań w ramach udzielonych mu pełnomocnictw należy podejmowanie wszelkich czynności związanych z działaniem przedsiębiorstwa, w tym pozyskiwanie klientów – dostawców złomu, sporządzanie dokumentacji, przyjęcie złomu na skład i jego klasyfikacja, organizacja sprzedaży złomu.
Swoje obowiązki Ł. Z. wykonuje w biurze firmy (...) przy ul. (...). Kujota.
dowód: zeznania świadka Ł. Z. – karta 203 verte -208 verte
Przed podjęciem współpracy z I. Ł. Z. pracował w spółce (...), również prowadzącej działalność w zakresie handlu złomem. Jako pracownik spółki (...) współpracował z (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S..
Po związaniu się z firmą (...) pośredniczył w nawiązaniu współpracy między I. A. i spółką (...). I. A. zaproponowała spółce (...) korzystniejsze warunki współpracy niż spółka (...). Spółka (...) była pożądanym kontrahentem, ponieważ sprawnie funkcjonowała na rynku złomowym i uzyskiwała kontrakty na rozbiórkę dużych obiektów.
W drugiej połowie 2009 roku I. A. i spółka (...) rozpoczęły stałą współpracę, w ramach której I. A. nabywała od spółki (...) złom pochodzący z prowadzonych przez tą spółkę prac rozbiórkowych.
dowód: zeznania świadka J. A. – karta 192 verte – 196
zeznania świadka Ł. Z. – karta 203 verte -208 verte
zeznania świadka M. K. (1) – karta 185- 189 verte
Ustaleniami w zakresie ilości i rodzaju sprzedawanego złomu, jego ceny, terminów odbioru, a także rozliczeniami finansowym w imieniu I. A. zajmowali się Ł. Z. i J. A..
Na początku współpracy ze spółką (...) ustalili oni z jej przedstawicielami – M. K. (1) i M. S. wzajemne zasady działalności.
M. K. (1) pracuje w spółce (...) na stanowisku dyrektora technicznego od początku istnienia spółki.
M. S. od początku istnienia spółki był członkiem zarządu, następnie wiceprezesem zarządu. Funkcję tą pełnił do dnia 14 lutego 2013 roku.
Wzajemne ustalenia Ł. Z. i J. A. z jednej strony oraz M. K. (1) i M. S. z drugiej były takie, że I. A. będzie podstawiała w miejscu prowadzenia przez spółkę (...) prac rozbiórkowych kontenery, do których pracownicy spółki będą ładowali złom z rozbiórki.
Po napełnieniu kontenera przedstawiciel (...) telefonicznie informował o tym przedstawicieli I. A., najczęściej Ł. Z., który organizował transport i przysyłał po napełniony kontener samochód. Kierowca przysłany przez Ł. Z. odbierał pełny kontener i zostawiał pusty.
Cena złomu dla jednostki rozliczeniowej, za jaką strony przyjmowały 1 tonę, była ustalana osobno dla każdego kontenera, jej wysokość kształtowana była przez cenę skupu złomu oferowaną w danym dniu przez huty niemieckie. Cena oferowana przez te huty jest w na (...) rynku handlu złomem wskaźnikiem wpływającym na ceny złomu, które mogą różnić się w okresie miesięcznym nawet o równowartość 70 euro na tonie.
W stosunkach między spółką (...) i I. A. ustalana cena była różna dla różnych rodzajów złomu, takich jak np.: blacha, drut, złom wsadowy stalowy (cena zależała między innymi od stopnia zanieczyszczenia złomu).
Cena ustalana była w momencie przyjęcia złomu na skład.
Cenę podawał najczęściej Ł. Z., który na placu składowym przyjmował złom oraz określał na podstawie wizualnych oględzin stopień jego zanieczyszczenia. Czynnościach te wykonywał też J. A..
W okresie całej współpracy nie było między stronami rozbieżności ani sporów na tle ceny złomu, przedstawiciele spółki (...) obecni przy przyjmowaniu złomu przez Ł. Z. godzili się na proponowane przez niego ceny.
Płatności w stosunkach między spółką (...) i I. A. były zawsze gotówkowe, nie stosowano odroczonych terminów płatności.
dowód: zeznania świadka M. K. (1) – karta 185- 189 verte
zeznania świadka J. A. – karta 192 verte – 196
zeznania świadka Ł. Z. – karta 203 verte -208 verte
zeznania świadka M. S. – karta 255 verte – 257
Po odebraniu pełnego kontenera z miejsca rozbiórki kierowca przysłany przez Ł. Z. jechał na plac przy ul. (...). (...), gdzie znajdowało się nie tylko biuro i skład złomu firmy (...), ale także waga służąca do ważenia samochodów wielkogabarytowych, będąca własnością Przedsiębiorstwa (...).
I. A. w ramach umowy ze spółką Przedsiębiorstwem (...), dotyczącej korzystania z placu przy ul. (...). (...), używała również znajdującej się na dzierżawionym placu wagi samochodów wielkogabarytowych.
Za samochodem wiozącym kontener ze złomem pozyskanym w czasie rozbiórki przez spółkę (...) na plac przy ul. (...). (...) jechali przedstawiciele tej spółki, którzy byli obecni przy ważeniu samochodów z kontenerami, a następnie przy przyjmowaniu złomu na skład.
Przy czynnościach ważenia najczęściej obecni byli : dyrektor techniczny M. K. (1), wiceprezes zarządu M. S. oraz prezes zarządu spółki (...) P. C.. Przyjeżdżali też kierownicy zatrudnieni przez (...), do których zadań należało nadzorowanie prac rozbiórkowych oraz kontrola ważenia uzyskanego złomu. Na stanowisku kierowniczym z takim zakresem czynności zatrudnieni byli : K. R. i W. Ł..
Przy ważeniu obecnych było najczęściej dwóch z wymienionych przedstawicieli spółki (...).
Ze strony I. A. obecny był Ł. Z., który na stałe przebywał w budynku biurowym przy ul. (...). (...) oraz zajmował się między innymi ważeniem i przyjmowaniem na skład złomu, w tym złomu pochodzącego od spółki (...). W czynnościach tych często uczestniczył również J. A..
dowód: zeznania świadka M. K. (1) – karta 185- 189 verte
zeznania świadka J. A. – karta 192 verte – 196
zeznania świadka Ł. Z. – karta 203 verte -208 verte
zeznania świadka K. R.– karta 191-192 verte
zeznania świadka W. Ł. – karta 189 verte-191
Waga należąca do Przedsiębiorstwa (...) jest urządzeniem elektronicznym, wyposażonym w wyświetlacz wskazujący ciężar samochodu znajdującego się na pomoście wagi, waga działa w połączeniu z komputerem, który po wykonaniu ważenia generuje i drukuje kwit wagowy.
Obsługa komputera oraz drukowanie kwitów wagowych należy do pracownika nazywanego „wagowym”.
Wagę na placu przy ul. (...). (...) obsługiwał pracownik zatrudniony przez Przedsiębiorstwo (...) - W. K. (1). Z wagi tej korzystała tylko firma (...) należąca do I. A., wszystkie ważenia W. K. (1) wykonywał tylko dla tej firmy. Pracownik ten w godzinach pracy – od 8.00 do 16.00 – przebywał w budynku znajdującym się przy pomoście wagowym.
W momencie ważenia dokonywanego przez W. K. (1) powstawał kwit wagowy generowany przez komputer. Komputer zaprogramowany był w ten sposób, że kwit wagowy zawierał dane Przedsiębiorstwa (...) jako właściciela wagi, natomiast w rubryce „kontrahent” generowane były dane firmy (...), należącej do I. A.. W. K. (1) nie miał możliwości dokonania zmiany w oprogramowaniu komputera przez wprowadzenie do rubryki „kontrahent” danych innego przedsiębiorcy, nie miał też takiej potrzeby, ponieważ wykonywał ważenia tylko dla firmy (...).
Każdy kwit wagowy opatrzony był kolejny numerem, wskazywał datę ważenia, wagę brutto, netto i tara oraz podpis W. K. (1).
Kwit wagowy drukowany był w trzech egzemplarzach – jeden pozostawał dla Przedsiębiorstwa (...), dwa pozostałe W. K. (1) wydawał pracownikom I. A., najczęściej obecnemu prze ważeniu Ł. Z..
Ważenie mogło być również dokonywane w przypadku awarii komputera, na co pozwala wyposażenie wagi w samodzielny elektroniczny wyświetlacz, który – niezależnie od pracy komputera – wskazuje wagę znajdującego się na pomoście wagi samochodu. W takich przypadkach kwit wagowy wystawiany był ręcznie na podstawie odczytów z wyświetlacza, na formularzu opatrzonym pieczątką Przedsiębiorstwa (...) i podpisywanym przez W. K. (1).
Ważenie złomu przyjmowanego na skład (...) odbywało się w ten sposób, że ważony był samochód z pełnym kontenerem, następnie złom z kontenera wysypywany był na plac składowy należący do firmy (...), po czym ważony był samochód z pustym kontenerem. Na podstawie wyników tych dwóch ważeń komputer generował kwit wagowy podając wagę brutt, netto, tara.
dowód: zeznania świadka J. A. – karta 192 verte - 196
zeznania świadka Ł. Z. – karta 203 verte -208 verte
zeznania świadka W. K. (1) – karta 213 verte- 215 verte
zeznania świadka K. R.– karta 191-192 verte
zeznania świadka W. Ł. – karta 189 verte-191
zeznania świadka K. T. – karta 202-302
W przypadku ważenia kontenerów ze złomem pozyskanym w czasie rozbiórki przez spółkę (...) obecni przy tych czynnościach kierownicy zatrudnieni przez tą spółkę – (...) i W. Ł. – nie odbierali kwitów wagowych, mieli natomiast polecenie od swoich przełożonych, aby odnotować na kartce dane z wyświetlacza wagi : wagę samochodu z pełnym kontenerem (waga brutto) oraz wagę samochodu z pustym kontenerem, uzyskiwaną w wyniku ponownego ważenia samochodu dokonywanego po tym, jak złom z kontenera został wysypany na placu składowym (waga tara). Po odjęciu wyników tak dokonywanego ważenia K. R. i W. Ł. uzyskiwali wagę netto – wagę złomu.
dowód: zeznania świadka K. R.– karta 191-192 verte
zeznania świadka W. Ł. – karta 189 verte-191
Ważenie kontenerów ze złomem pozyskanym w czasie rozbiórki przez spółkę (...) niekiedy odbywało się po godzinach pracy W. K. (1), bądź w dni wolne pod pracy. W takich przypadkach obecny przy ważeniu przedstawiciel I. A. – najczęściej Ł. Z. bądź J. A. – notował wskazania wagi z wyświetlacza, a kwit wagowy wystawiany był ręcznie przez wagowego W. K. (1) następnego dnia po ważeniu, na podstawie danych odczytanych z wyświetlacza wagi przez osoby uczestniczące w ważeniu i podanych W. K. (1) w celu wystawienia kwitu.
dowód: zeznania świadka J. A. – karta 192 verte - 196
zeznania świadka W. K. (1) – karta 213 verte- 215 verte
zeznania świadka Ł. Z. – karta 203 verte -208 verte
zeznania świadka W. K. (1) – karta 213 verte- 215 verte
Na podstawie kwitów wagowych Ł. Z. wystawiał, drukował i podpisywał dokumenty „przyjęcia zewnętrznego”, które następnie wydawał dostawcom złomu jako podstawę do wystawienia przez nich faktur VAT obciążających I. A.. Formularz dokumentu „przyjęcia zewnętrznego” Ł. Z. opracował samodzielnie.
Dokument „przyjęcia zewnętrznego” wskazuje więcej danych niż kwit wagowy, zawiera bowiem : datę przyjęcia, oznaczenie samochodu, wagę brutto, netto i tara, procent zanieczyszczenia złomu oraz cenę netto i brutto złomu. Są to wszystkie dane, jakie sprzedawcy złomu potrzebowali aby wystawić fakturę VAT wobec I. A..
Na każdym wydruku „przyjęcia zewnętrznego” w dolnej części umieszczony był zapis o treści :
1. Niniejszy dokument stanowi podstawę do wystawienia faktury
2. Wydruk z programu wagowego wydawany jest na życzenie klienta.
3. % zanieczyszczenia ustalany jest indywidualnie na podstawie oględzin złomu.
dowód: zeznania świadka Ł. Z. – karta 203 verte -208 verte
zeznania świadka J. A. – karta 192 verte - 196
zeznania świadka P. M. – karta 209 verte-210 verte
zeznania świadka Z. D. – karta 210 verte- 211 verte
zeznania świadka W. K. (2) – karta 211 verte-212
przesłuchanie pozwanej I. A. – karta 257-258
W ramach współpracy ze spółką (...) w okresie od 4 grudnia 2009 roku do 10 maja 2010 roku Ł. Z. wystawił następujące dokumenty „przyjęcia zewnętrznego” o następujących numerach : (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...).
dowód: dowody „przyjęcia zewnętrznego” - karta 95-123
zeznania świadka Ł. Z. – karta 203 verte -208 verte
W okresie współpracy spółka (...) obciążyła I. A. między innymi następującymi fakturami VAT:
fakturą nr (...) na kwotę 56.176,97 zł z dnia 28 sierpnia 2009 roku,
fakturą nr (...) na kwotę 69.705,19 zł z dnia 3 września 2009 roku,
fakturą nr (...) na kwotę 54.580 zł z dnia 9 grudnia 2009 roku,
fakturą nr (...) na kwotę 25.323,05 zł z dnia 22 kwietnia 2010 roku,
fakturą nr (...) na kwotę 33.456,30 zł z dnia 23 kwietnia 2010 roku,
fakturą nr (...) na kwotę 20.698,15 zł z dnia 26 kwietnia 2010 roku,
fakturą nr (...) na kwotę 25.997,71 zł z dnia 10 czerwca 2010 roku.
W wymienionych fakturach jako nazwę towaru wskazano: złom wsadowy, złom żeliwny lub szyny. Każda pozycja w fakturze dotyczy jednej dostawy. Faktury zawierają od dwóch do pięciu pozycji.
W każdej z faktur oznaczono formę płatności jako „gotówka”, jednocześnie w treści faktur wydrukowany jest zapis „zapłacono”.
Faktury są podpisane przez przedstawicieli spółki (...), w tym przez prezesa zarządu P. C..
dowód: faktury VAT za okres od dnia 28.08.2009 r. do dnia 10.06.2010 r. - karta 18-26
Spółka (...) w tym okresie swojej działalności, w którym kontynuowała stałą współpracę z przedsiębiorstwem (...), prowadziła między innymi prace rozbiórkowe w ramach umów łączących ją ze (...) spółką akcyjną w S. oraz z syndykiem masy upadłości (...) spółki akcyjnej w S..
Prace rozbiórkowe na terenie stoczni (...) spółka (...) podjęła na podstawie umowy nr (...), zwartej ze stocznią w dniu 19 maja 2010 roku. Przedmiot umowy obejmował rozbiórkę terenu całego budynku (...) i wywiezienie poza teren stoczni wszystkich materiałów pochodzących z rozbiórki.
Prace rozbiórkowe na terenie należącym do spółki akcyjnej (...) rozpoczęła na podstawie umowy zawartej z syndykiem masy upadłości (...) spółki akcyjnej w S. z dnia 10 sierpnia 2010 roku, na podstawie której przyjęła do realizacji czynności polegające na wykonaniu całości prac rozbiórkowych budynku „II Kwaśnej sali jedwabiu”.
W obu przypadkach materiał z rozbiórki stawał się własnością spółki (...).
Prace rozbiórkowe na terenie zakładu (...) spółka (...) zleciła podwykonawcy - zewnętrznej firmie (...) spółka cywilna L. S., R. S., na mocy umowy na wykonywanie robót rozbiórkowych z dnia 10 sierpnia 2010 roku.
W ramach współpracy I. A. dostarczyła spółce (...) kontenery na złom, które umieszono na terenie stoczni (...) i zakładów (...), w miejscach prowadzenia prac rozbiórkowych przez spółkę (...).
Współpraca stron przebiegała według wypracowanych wcześniej zasad.
fakty niesporne, nadto: umowa nr (...)r. z dnia 10.05.2010 r. - karta 27-31
umowa z syndykiem masy upadłości (...) S.A. z 10.08.2010 r. - karta 32-35
umowa z 10.08.2010 r. z (...) s.c. - karta 36-42
Prace rozbiórkowe na terenie stoczni (...) i zakładów (...) nadzorowali kierownicy zatrudnieni przez spółkę (...) - K. R. i W. Ł.. Tak jak poprzednio jeździli oni wraz z kontenerami na plac przy ul. (...). (...) i byli obecni przy ważeniu złomu, gdzie spisywali z wyświetlacza wagi wyniki ważenia, nie brali jednak kwitów wagowych.
Na stanowisku operatora ładowarki w spółce (...) zatrudniony był M. K. (2). W czasie obsługi ładowarki M. K. (2) selekcjonował złom - składował do osobnych kontenerów złom wsadowy i blachę. Ładowarka, którą obsługiwał M. K. (2), jest maszyną mobilną, może się przemieszczać, ponadto w łyżce posiada zamontowaną wagę, waga ta jest jednak urządzeniem nie posiadającym legalizacji, ważenie obarczone jest więc marginesem błędu. Według oceny M. K. (2) waga w łyżce może podać ciężar złomu odbiegający od rzeczywistego o 500-600 kg dla jednego kontenera. M. K. (2) dla siebie samego notował wskazania wagi z łyżki, aby nie przeładować kontenera.
M. K. (2) nie wiedział co się działo z kontenerami ze złomem po tym, jak zostały odebrane przez kierowcę przysłanego z firmy (...).
dowód: zeznania świadka K. R.– karta 191-192 verte
zeznania świadka W. Ł. – karta 189 verte-191
zeznania świadka M. K. (2) – karta 212 verte -213 verte
Na tereny rozbiórki prowadzonej przez spółkę (...) w obrębie stoczni (...) i zakładów (...) ze strony przedsiębiorstwa (...) prowadzonego przez I. A. po odbiór kontenerów ze złomem przyjeżdżał najczęściej K. T., który nie jest wprawdzie pracownikiem I. A., ale prowadzi własne przedsiębiorstwo transportowe i na stałe współpracuje z I. A..
K. T. wykonywał przewozy białym samochodem marki M., numer rejestracyjny (...) 66 .
I. A. dysponowała również samochodami udostępnionymi jej przez niemiecką firmą (...), z która ściśle współpracowała i której była przedstawicielem na terenie Polski. Spółka (...) przekazała I. A. między innymi samochód z kierowcą H. L., który także wykonywał przewozy złomu pochodzącego z rozbiórki dokonanej przez spółkę (...).
dowód: zeznania świadka K. T. – karta 202-302
zeznania świadka J. A. – karta 192 verte - 196
przepustki materiałowe wystawione przez spółkę (...) – karta 228 -231
W (...) Stoczni (...) na stanowisku administratora majątku zatrudniony jest P. S.. Pracuje on w dziale, w którym wystawiane są „przepustki materiałowe”. Są to dokumenty zezwalające na wywóz materiałów, w tym złomu z rozbiórki, z terenu stoczni (...).
Pracownicy stoczni wiedzieli, że prace rozbiórkowe prowadzi spółka (...), która jest obowiązana wywieźć z terenu stoczni materiały rozbiórkowe, w tym złom i gruz.
K. T., wykonujący transporty na zlecenie I. A., za każdym razem aby wywieźć złom bądź gruz potrzebował „przepustki materiałowej”. W przepustkach wystawianych dla niego wpisywano, że jest on zatrudniony w spółce (...), pracownicy stoczni nie sprawdzali bowiem, czy transport jest wykonywany przez pracowników, czy podwykonawców spółki (...).
W przepustkach materiałowych wystawionych w okresie od 26 sierpnia 2010 do 14 grudnia 2010 roku jako uprawnionego do wywozu wskazywano więc K. T. jako zatrudnionego w (...). W treści przepustek jako nazwę materiału wskazywano złom stalowy, zapisywano ilość wywożonego złomu. Na odwrocie przepustki wpisywano markę samochodu K. T. - M., oraz numer rejestracyjny - (...) .
Pracownik ochrony stoczni sprawdzał, czy materiał, który jest wskazany w przepustce, jest faktycznie wywożony. Materiał nie był ważony, na terenie stoczni nie ma przeznaczonej do tego celu wagi.
dowód: przepustki materiałowe wystawione przez spółkę (...) – karta 228 -231
przepustki materiałowe wystawione przez spółkę (...) - karta 43-46
zeznania świadka P. S. – karta 184-185
Wywóz złomu z terenu spółki (...) dokumentowany był przez pracowników syndyka masy upadłości sprawujących dyżury ochrony obiektu w formie sporządzanych pismem ręcznym raportów z dyżurów. W raportach wpisywano dla wjeżdżających i wyjeżdżających pojazdów godzinę wjazdu i wyjazdu.
Jednym z pracowników, który kontrolował raporty ochrony, był S. G.. Stwierdził on, że zdarzały się sytuacje, w których pracownicy ochrony zaniedbywali swoje obowiązki przy prowadzeniu ręcznych raportów i nie wpisywali do raportów wjeżdżających i wyjeżdżających samochodów.
S. G. nie interesował się, gdzie spółka (...) wywoziła złom.
W czasie prac rozbiórkowych prowadzonych przez tą spółkę (...) dowiedział się, że spółka zatrudniła nowego przewoźnika, który posługuje się samochodem z niemieckimi numerami rejestracyjnymi.
Samochód ten – o numerze rejestracyjnym (...) – był wymieniany w dziennych raportach dotyczących wywozu materiałów z terenu spółki (...).
dowód: ewidencja prowadzona przez pracowników spółki (...) - karta 47-51
zeznania świadka S. G. – karta 182 verte-184
W połowie 2010 roku spółka (...) miała zaległości w płaceniu podatków.
Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. wystawił tytuły wykonawcze wobec tej spółki na łączną kwotę 140.806,76 zł oraz wezwał I. A., aby należne od niej kwoty z tytułu wszelkich wierzytelności spółki (...) przekazywała do urzędu skarbowego.
W piśmie z dnia 17 czerwca 2010 roku Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. zobowiązał I. A. na podstawie przepisu art. 89 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do nieuiszczania na rzecz spółki (...) bez zgody organu egzekucyjnego jakichkolwiek kwot z tytułu wierzytelności spółki oraz przekazania należnych tej spółce kwot na pokrycie należności dochodznych przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. w wysokości 140.806,76 zł.
dowód: pismo naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego z 17.06.2010 r. - karta 124
Po otrzymaniu pisma z Trzeciego Urzędu Skarbowego Ł. Z. poinformował o tym przedstawicieli spółki (...) oraz zapytał, jak dalej będzie wyglądała ich współpraca.
Przedstawiciele spółki (...) zaproponowali, że nie będą sprzedawać I. A. złomu jako spółka (...), ale jako osoby fizyczne.
I. A. po konsultacji z współpracującą z nią (...) spółką (...) nie zgodziła się na takie rozwiązanie.
W połowie roku 2010 roku strony zawiesiły współpracę, złom z rozbiórek prowadzonych przez (...) nie był już sprzedawany I. A., ale na placach rozbiórkowych pozostały należące do niej kontenery, z których spółka (...) nadal korzystała.
J. A. i Ł. Z. liczyli na to, że współpraca w krótkim czasie zostanie podjęta.
dowód: zeznania świadka J. A. – karta 192 verte - 196
zeznania świadka Ł. Z. – karta 203 verte -208 verte
przesłuchanie pozwanej I. A. – karta 257-258
We wrześniu 2010 roku przedstawiciele spółki (...) zwrócili się do J. A. i Ł. Z. z prośbą o wykonanie grzecznościowej usługi przewozu złomu z jednego punktu do drugiego, połączonej z ważeniem.
W związku z tym, że I. A. zależało na współpracy ze spółką (...), która była przedsiębiorstwem sprawnie obracającym się na rynku złomiarskim, J. A. i Ł. Z. zgodzili się na tą prośbę licząc na to, że jak spółka (...) ureguluje zaległości podatkowe strony nawiążą przerwaną współpracę. Ł. Z. wyliczył, że koszt takiej grzecznościowej usługi nie jest duży – kierowca ma bowiem wynagrodzenie płacone miesięcznie w stałej wysokości, niezależnie od liczby wykonanych przewozów, natomiast koszt paliwa dla przewozu wykonanego w obrębie miasta był w porównaniu do obrotów firmy (...) znikomy.
W czasie ważenia dokonanego podczas tych grzecznościowych przewozów Ł. Z. został poproszony o wycenę ważonego złomu pod kątem zanieczyszczeń, co na prośbę przedstawicieli (...) uczynił.
Ważenie odbywało się w taki sposób, że ważony był samochód z pełnym kontenerem, następnie załadowany kontener zestawiano z samochodu i stawiano na placu, kierowca ładował na samochód pusty kontener tej samej wielkości i wjeżdżał z nim na wagę, waga podawała wyniki ważeń a połączony z nią komputer generował kwity wagowe podające wagę brutto, netto, tara.
Na placu zawsze stało kilka pustych kontenerów należących do firmy (...), możliwe było więc wykonane ważenia zawartości kontenera w taki sposób.
W wyniku tych grzecznościowych czynności w okresie od 23 września 2010 do 18 stycznia 2011 roku wystawiono 11 kwitów wagowych, wskazujących na wynik ważenia (kwity wystawione w dniach : 23.09.2010 roku, 24.09.2010 roku, 01.10.2010 roku, 02.10.2010 roku, 04.10.2010 roku, 07.10.2010 roku, 05.10.2010 roku, 18.10.2010 roku, 28.10.2010 roku, 10.11.2010 roku i 18.01.2011 roku).
Część z nich została wygenerowana przez komputer połączony z wagą, część została wystawiona ręcznie. W kwitach wskazano numer rejestracyjny samochodu, który brał udział w ważeniu - numer rejestracyjny (...).
Kwity wagowe zawierają podpisy „wagowego” W. K. (1). Na prośbę osób uczestniczących przy ważeniu, w tym Ł. Z., na niektórych kwitach dopisywał on ręcznie uwagi, np. o treści : M. , W.. W. K. (1) nie pytał, co te uwagi oznaczają.
Kwity wagowe zostały wystawione na wypracowanych od dawna zasadach : wskazują one dane Przedsiębiorstwo (...) jako właściciela wagi, w rubryce „kontrahent” – tak jak dotychczas – wskazują dane firmy (...), należącej do I. A..
W. K. (1) nie interesował się tym, czy ważony złom jest kupowany przez firmę (...), czy też ważony złom do tej firmy nie należy, nie miał bowiem możliwości dokonania w systemie komputerowym zmiany danych „kontrahenta”. Ponadto nie widział takiej potrzeby, wszystkie ważenia wykonywał bowiem dla firmy (...).
W. K. (1) w czasie wykonywania swojej pracy zaobserwował, że zdarza się, iż nie zawsze samochody, które są ważone zostawiają złom na placu (...), dostrzegł również sytuacje, w których ważony był samochód z załadowanym kontenerem, po zważeniu kontener stawiany był na placu, po czym na wagę wjeżdżał samochód z pustym kontenerem, do czego wykorzystywano wolne kontenery stojące na placu. W. K. (1) zauważył, że po tak wykonanym zważeniu samochody zabierały pełny kontener i wyjeżdżały z nim z placu (...).
Takie sytuacje zaobserwował wobec samochodu marki M., który jeździł z niemieckimi numerami rejestracyjnymi. W. K. (1) z obserwacji poczynionych w czasie pracy oraz z rozmów, między innymi z T. Z. i K. T., dowiedział się, że samochód marki M. wyjeżdżał i wyjeżdżał z tym samym towarem – nie zostawiał go na placu (...). W. K. (1) dowiedział się też, że samochód marki M., o którym sądził że należał do S., woził towar dla spółki (...).
dowód: kwity wagowe - przyjęcia towaru - karta 52-62
zeznania świadka Ł. Z. – karta 203 verte -208 verte
zeznania świadka J. A. – karta 192 verte - 196
zeznania świadka K. T. – karta 202-302
zeznania świadka W. K. (1) – karta 213 verte- 215 verte
K. T., wykonujący transporty na zlecenie I. A., samochodem marki M., numer rejestracyjny - (...), zapamiętał sytuacje, w których odbierał kontener ze złomem na terenie stoczni (...), jechał z nim na plac składowy S. w celu zważenia złomu na znajdującej się tam wadze, po czym zawoził ten sam kontener ze złomem na teren spółki (...).
K. T. w czasie wykonywania przewozów na zlecenie I. A. nie interesował się, czyją własnością jest przewożony towar, domyślał się jednak, że w sytuacjach, gdzie w miejscach załadunku i rozładunku znajdują się pracownicy spółki (...), to złom jest własnością tej spółki. (...) spółki (...) K. T. znał osobiście, ponieważ wielokrotnie woził kontenery z miejsc, w których spółka ta prowadziła rozbiórki, nie miał jednak wiedzy co do nazwisk tych pracowników, znał natomiast ich imiona bądź pseudonimy.
dowód: zeznania świadka K. T. – karta 202-302
W ramach działalności swojego przedsiębiorstwa (...) współpracuje między innymi z P. M., prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie rozbiórek i skupu złomu pod firmą (...) oraz z Z. D., prowadzącym działalność gospodarczą jako (...). Zdarzało się, że I. A. grzecznościowo wykonywała również dla tych przedsiębiorców usługi związane z przewozem połączonym z ważeniem złomu.
W przypadku odpłatnych transakcji dokonywanych z I. P. M. i Z. Z. otrzymywali dokument „przyjęcia zewnętrznego”, który był dla nich podstawą do wystawienia faktury.
Grzecznościowe usługi przewozu i ważenia złomu I. A. świadczyła także wobec innych swoich kontrahentów, np. firm działających pod nazwami K., H., B., P..
I. A. współpracuje również ze spółką z ograniczoną odpowiedzialnością (...) z siedzibą w S., której prezesem zarządu jest W. K. (2). Spółka ta zawiera wyłącznie takie umowy, w ramach których odbiorca złomu zapewnia transport i usługę ważenia. W czasie transakcji dokonywanych z I. W. K. zawsze otrzymywał dokument „przyjęcia zewnętrznego”, był to dla niego najważniejszy dokument, będący podstawą wystawienia faktury. W. K. (2) nie brał natomiast kwitów wagowych, ponieważ wszystkie dane do faktury zawierał dokument „przyjęcia zewnętrznego”.
dowód: zeznania świadka P. M. – karta 209 verte-210 verte
zeznania świadka Z. D. – karta 210 verte- 211 verte
zeznania świadka W. K. (2) – karta 211 verte-212
zeznania świadka R. L. – karta 208 verte- 209 verte
przesłuchanie pozwanej I. A. – karta 257-258
Z dniem 1 stycznia 2011 roku I. A. zaczęła prowadzić pełną księgowość. W związku z tym pod koniec 2010 roku w jej przedsiębiorstwie była wykonywana inwentaryzacja.
I. A. nie może przyjąć złomu na skład bez dokumentów „przyjęcia zewnętrznego” i faktury wystawionej przez sprzedawcę złomu. Skupowany przez I. A. złom jest dwa razy w miesiącu wysyłany do jej jedynego odbiorcy – spółki (...). Spółka to żąda I. A. pełnej dokumentacji - dokumentów „przyjęcia zewnętrznego” i faktur VAT jako dokumentów potwierdzających, że złom został w Polsce legalnie zakupiony.
I. A. na swój plac składowy nie przyjmuje złomu bez dokumentów „przyjęcia zewnętrznego” i faktury VAT wystawionej przez sprzedawcą złomu. Pod koniec 2010 roku, z związku z wykonywaną inwentaryzacją, takiej możliwości w ogóle nie miała.
dowód: przesłuchanie pozwanej I. A. – karta 257-258
W dniu 3 lutego 2011 roku spółka (...) obciążyła I. A. fakturą VAT nr (...) na kwotę 115.881,47 zł, z terminem płatności oznaczonym na dzień 17 lutego 2011 roku. Jako formę zapłaty wskazano przelew. Faktura obejmowała 11 pozycji, wśród których wymieniono: „złom wsadowy” i „złom blacha”.
Fakturę VAT nr (...) wystawił i podpisał dyrektor techniczny spółki (...) M. K. (1), w oparciu o 11 kwitów wagowych wystawionych w okresie od września 2010 roku do stycznia 2011 roku.
Są to kwity wystawione w dniach : 23.09.2010 roku, 24.09.2010 roku, 01.10.2010 roku, 02.10.2010 roku, 04.10.2010 roku, 07.10.2010 roku, 05.10.2010 roku, 18.10.2010 roku, 28.10.2010 roku, 10.11.2010 roku i 18.01.2011 roku.
M. K. (1) wystawiając fakturę wykonał w formie tabelki „Zestawienie rozliczeń wagowych”, w którym oznaczył daty 11 kwitów wagowych, wagę netto podaną na kwicie wagowym, % zanieczyszczenia złomu oraz wagę wskazaną w fakturze nr (...) (uwzględniającą % zanieczyszczenia złomu).
dowód: faktura VAT nr (...) - karta 63
wydruk „Zestawienie rozliczeń wagowych” - karta 64
zeznania świadka M. K. (1) – karta 185- 189 verte
W piśmie z dnia 24 lutego 2011 roku spółka (...) wezwała I. A. do zapłaty kwoty 115.881,47 zł tytułem należności wynikającej z faktury VAT nr (...). Pismo podpisał wiceprezes zarządu M. S..
W odpowiedzi udzielonej pismem z dnia 28 lutego 2011 roku pełnomocnik I. A. w jej imieniu odmówił zapłaty kwoty 115.881,47 zł jako całkowicie nienależnej, odsyłając jednocześnie fakturę VAT nr (...). W piśmie pełnomocnik zaznaczył, że z posiadanych przez nią dokumentów, w tym kwitów wagowych i przyjęć towaru nie wynika, aby spółka (...) dostarczyła wyszególniony w fakturze rodzaj złomu we wskazanej ilości, nadto z samej faktury nie wynika jakiego okresu dotyczą rzekome dostawy. Dalej wskazał, że z dokumentów księgowych wynika natomiast, że spółka (...) nie uregulowała dotychczas na rzecz I. A. kwoty 12.555,62 zł tytułem pobranych zaliczek.
W piśmie z dnia 3 marca 2011 roku pełnomocnik spółki (...) udzielając odpowiedzi wskazała, że uznaje zwrot faktury i odmowę zapłaty za działanie bezpodstawne. Wskazał, że faktura została wystawiona w oparciu o dokumenty dostarczone i opisane przez I. A.. Odnosząc się do żądania zapłaty kwoty 12.555,62 zł oświadczył, że spółka (...) nie otrzymała żadnych zaliczek, nadto zarzucił brak informacji w zakresie tytułu udzielonych zaliczek, osób dokonujących pobrania, podstaw ich zwrotu oraz rozliczenia.
dowód: wezwanie do zapłaty z dnia 24.02.2011 r. - karta 65
pismo pozwanej z dnia 28.02.2011 r. – wezwanie przesądowe - karta 66-67
pismo powódki z dnia 03.03.2011 r. z wyciągiem z książki nadawczej - karta 68-69
W piśmie z dnia 14 czerwca 2011 roku pełnomocnik spółki (...) ponownie wezwał I. A. do zapłaty kwoty 115.881,47 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w płatności tytułem należności wynikającej z faktury VAT nr (...).
W odpowiedzi na wezwanie w piśmie z dnia 18 czerwca 2011 roku pełnomocnik I. A. oświadczył, że stanowczo odmawia zapłaty wskazując na brak jakichkolwiek podstaw do spełniania świadczenia wynikającego z faktury VAT nr (...).
dowód: wezwanie do zapłaty z 14.06.2011 r. z wyciągiem z książki nadawczej - karta 75-78
pismo pozwanej z dnia 18.06.2011 r. - karta 79
W 2011 roku w Trzecim Urzędzie Skarbowym w S. prowadzone było postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe określone w art. 62 § 2 k.k.s. dotyczące wystawienia w dniu 3 lutego 2011 roku przez spółkę (...) faktury VAT nr (...).
W listopadzie 2011 roku pracownicy Trzeciego Urzędu Skarbowy w S. przeprowadzili również czynności sprawdzające w zakresie prawidłowości i rzetelności deklarowania podstawy opodatkowania i podatku należnego z tytułu sprzedaży towarów i usług na podstawie rejestru sprzedaży spółki (...) za luty 2011 roku. Badaniu podlegała między innymi faktura VAT nr (...) wystawiona na rzecz I. A.. Z czynności sprawdzających sporządzono protokół w którym wskazano, że kwoty wynikające z rejestru sprzedaży nie są zgodne z kwotami zadeklarowanymi w deklaracji VAT-7, zaniżona została bowiem podstawa opodatkowania odpowiadająca zarejestrowanej fakturze VAT nr (...). W protokole zamieszczono informację, że podatnik winien złożyć korektę deklaracji VAT-7.
dowód: pismo Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. z dnia 06.04.2011 r. - karta 70
protokół z czynności sprawdzających Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. z dnia 30.11.2011 r. - karta 71-74
W. K. (1) pracował w Przedsiębiorstwie (...) do dnia 2 lutego 2012 roku.
dowód: zeznania świadka W. K. (1) – karta 213 verte- 215 verte
Sąd zważył, co następuje:
Powódka (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. dochodzi od pozwanej I. A. kwoty 115.881,47 zł jako ceny sprzedanego złomu.
Podstawą prawną żądania pozwu jest art. 535 § 1 k.c., zgodnie z którym przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę.
Powódka wskazała również, że na wypadek gdyby pozwana zakwestionowała fakt zawarcia umowy, jako alternatywną podstawę dochodzonego roszczenia wskazuje art. 405 k.c..
Powódka wywodzi, że w dniu 3 lutego 2011 roku wystawiła fakturę VAT nr (...), która obejmuje towar w postaci złomu sprzedany pozwanej i przyjęty przez nią na plac składowy w następstwie 11 ustnych umów sprzedaży, zawartych w okresie od września 2010 roku do stycznia 2011 roku. Każda ustna transakcja sprzedaży jest zdaniem powódki potwierdzona dokumentem w postaci kwitu wagowego. Fakturę wystawił pracownik powódki M. K. (1), który jako świadek w toku procesu wyjaśnił, które pozycje z faktury odpowiadają którym kwitom wagowym oraz w jaki sposób wyliczona została waga złomu w każdej z pozycji faktury.
Dla wykazania prawidłowości rozliczeń oraz dla wykazania cen rynkowych złomu, obowiązujących w okresie od września 2010 roku do stycznia 2011 roku, powódka powołała dowód w postaci opinii biegłego, który następnie cofnęła (karta 231 verte) z uwagi na to, że w toku procesu pozwana przyznała, że ceny netto złomu wskazane w poszczególnych pozycjach spornej faktury są to średnie ceny złomu obowiązujące w datach wystawienia poszczególnych kwitów wagowych.
Pozwana zanegowała nie tylko fakt zawarcia 11 ustnych umów sprzedaży, które dla powódki były podstawą do wystawienia faktury VAT nr (...), ale także fakt przyjęcia na plac składowy złomu będącego przedmiotem czynności ważenia, w wyniku których powstało 11 kwitów wagowych wystawionych w okresie od września 2010 roku do stycznia 2011 roku. Pozwana w toku procesu twierdziła, że kwity wagowe są następstwem nieodpłatnie wykonanych na rzecz powódki usług w postaci przewozów połączonych z ważeniem.
Każda ze stron powołała świadków w celu udowodnienia swoich twierdzeń. Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy sprowadza się do dokonania oceny zeznań świadków i innych załączonych do akt sprawy dowodów oraz ustalenie na ich podstawie, jakie stosunki prawne łączyły strony w okresie od września 2010 roku do stycznia 2011 roku – czy była to stała współpraca, w ramach której pozwana kupowała od powódki złom na zmienionych zasadach, które – jak podaje powódka w pozwie – miały polegać na dłuższych niż dotychczas stosowane okresach rozliczeniowych, czy też pozwana wykonała w tym czasie na rzecz powódki usługi w postaci przewozów połączonych z ważeniem.
Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 233 § 1 k.p.c. sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie "wszechstronnego rozważenia zebranego materiału" (a zatem, jak podkreśla się w orzecznictwie, z uwzględnieniem wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak również wszelkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych dowodów i mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności - por. wyrok SN z dnia 17 listopada 1966 r., II CR 423/66, OSNPG 1967, nr 5-6, poz. 21).
Dokonując ustaleń faktycznych Sąd poddał więc ocenie cały materiał dowodowy, oceniając wiarygodność i moc poszczególnych dowodów.
Z uwagi na ustną formę łączących strony stosunków umownych podstawowe znaczenie miały dowody z zeznań świadków. Wśród świadków powołanych przez strony byli :
pracownicy powódki zatrudnieni na szczeblu zarządzającym przedsiębiorstwem : dyrektor techniczny M. K. (1) oraz wiceprezes zarządu M. S., który początkowo zgodnie z wnioskiem powódki miał być przesłuchany jako strona, jednak z uwagi na zaprzestanie w toku procesu pełnienia funkcji w zarządzie powódka ostatecznie złożył zeznania jako świadek;
pracownicy powódki zatrudnieni bezpośrednio przy pracach rozbiórkowych : kierownik K. R. i kierownik W. Ł. oraz operator ładowarki M. K. (2);
pracownicy i pełnomocnicy pozwanej – Ł. Z., J. A. (mąż pozwanej), przedstawiciel handlowy R. L.;
osoby niezwiązane stosunkiem pracy z żadną ze stron : „wagowy” W. K. (1), przedsiębiorcy (P. M., Z. D., W. K. (2)); pracownicy stoczni (...) i zakładów (...) (S. G. i P. S.);
kierowca wykonujący na zlecenie pozwanej usługi przewozowe - K. T..
Pracownicy powódki zatrudnieni na szczeblu zarządzającym przedsiębiorstwem potwierdzili fakty przytoczone przez powódkę w pozwie (zawarcie w spornym okresie 11 umów sprzedaży), pracownicy powódki zatrudnieni bezpośrednio przy pracach rozbiórkowych nie mieli wiedzy co do treści stosunków prawnych łączących strony, potwierdzili jednak zasady, jakie strony wypracowały w czasie wzajemnej współpracy.
Pełnomocnicy pozwanej Ł. Z. i J. A. potwierdzili fakty przytoczone przez pozwaną w odpowiedzi na pozew (wykonanie w spornym okresie 11 nieodpłatnych usług), R. L. w zasadzie nie miał wiedzy w zakresie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia.
Wobec rozbieżności w zeznaniach tych dwóch grup świadków ustalenie stanu faktycznego sprawy wymagało w pierwszej kolejności porównania tych zeznań z dowodami z dokumentów oraz z zeznaniami świadków niezwiązanych z żadną ze stron, przy czym z uwagi na to, że ci „neutralni” świadkowie nie mieli wiedzy na temat treści łączących strony stosunków, a jedynie obserwowali relacje stron, w procesie ustalania stanu faktycznego sprawy konieczne było zastosowanie instrumentu przewidzianego w art. 231 k.p.c. Przepis ten zawiera definicję ustawową domniemania faktycznego Domniemanie to jest w istocie rozumowaniem sędziego, opartym na wiedzy i doświadczeniu, którego treścią jest uznanie określonego faktu - istotnego dla rozstrzygnięcia danej sprawy - za ustalony, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić w oparciu o zasady logiki i zasady doświadczenia z innych ustalonych wcześniej faktów (por. orzeczenie SN z dnia 12 kwietnia 2001 r., II CKN 410/00; wyrok SN z dnia 3 grudnia 2003 r., I CK 297/03; wyrok SN z dnia 28 września 2005 r., I CK 114/05). Domniemany fakt nie wymaga twierdzenia ani dowodzenia, w przeciwieństwie do okoliczności stanowiących podstawę faktyczną domniemania.
W rozpoznawanej sprawie podstawę faktyczną domniemania stanowiły fakty ustalone na postawie dowodów z dokumentów oraz z zeznań świadków niezwiązanych z żadną ze stron.
Wiarygodne i istotne dla rozstrzygnięcia były zeznania świadka W. K. (1) - „wagowego”. O ich wiarygodności świadczy brak związania świadka z którąkolwiek ze stron jakimkolwiek stosunkiem osobistym bądź prawnym, który mógłby wpływać na prawdziwość przedstawianych przez niego relacji. Świadek nie znał nawet pełnej nazwy powódki, kojarzył jedynie nazwę M., którą – jak dalej zeznał – na prośbę Ł. Z. wpisywał na wydrukach kwitów wagowych. Zauważyć w tym miejscu trzeba, że od dnia 2 lutego 2012 roku świadek nie pracuje w Przedsiębiorstwie (...), nie ma zawodowego kontaktu z osobami uczestniczącymi w sporze, jest więc osobą całkowicie neutralną. Jednocześnie w spornym okresie (od września 2010 roku do stycznia 2011 roku) świadek jako „wagowy” przebywał w obrębie placu składowego pozwanej przez wszystkie dni robocze w godzinach od 8.00 do 16.00, tym samym automatycznie stał się obserwatorem zdarzeń, jakie na placu miały miejsce. Z tego punktu widzenia świadek dostrzegł, że miały miejsce ważenia wykonywane w ten sposób, że ważony był samochód z pełnym kontenerem, następnie załadowany kontener zestawiano z samochodu i stawiano na placu, kierowca ładował na samochód pusty kontener tej samej wielkości (wybierany spośród wolnych kontenerów stojących na placu) i wjeżdżał z nim na wagę, waga podawała wyniki obu ważeń a połączony z nią komputer generował kwity wagowe. W tych sytuacjach samochód przyjeżdżał na plac, ważył przewożony ładunek i wyjeżdżał z tym samym ładunkiem. Świadek jako „wagowy” uczestniczył w tym ważeniu, był też informowany przez Ł. Z. bądź kierowcę K. T., że będzie miało miejsce takiego rodzaju ważenie. Z początku świadek dziwił się, gdy samochód przyjeżdżał i wyjeżdżał pełny, później już nie. Świadek zeznał również, że taki sposób ważenia odbywał się z udziałem białego samochodu marki M., o niemieckich numerach rejestracyjnych, który uważał za samochód S.. Powyższy fakt – choć niezgody z rzeczywistością, samochód należał bowiem do K. T. – nie czyni zeznań świadka niewiarygodnymi, potwierdza jedynie, że zdarzenia, jakie świadek opisuje są przedstawiane z punktu widzenia osoby nie uczestniczącej w stosunkach między stronami niniejszego procesu. K. T. – jak zeznał – wykonywał wyłącznie przewozy na rzecz S. (pozwanej), dla neutralnego obserwatora mógł być więc rozpoznawany jako pracownik tej firmy. Dalej świadek W. K. (1) zeznał, że biały M. woził złom dla M., choć nie wiedział, gdzie ta firma ma siedzibę.
Kwity wagowe z okresu od września 2010 do stycznia 2011 roku, dokumentujące sporne stosunki między stronami, zawierają w swojej treści numer rejestracyjny pojazdu (...) (...). Z innych dokumentów (np. przepustek materiałowych – karta 228-231) wynika, że biały M. - numer rejestracyjny (...) – to samochód K. T..
K. T. – jako świadek – złożył zeznania, które ze szczegółami korespondują z zeznaniami W. K. (1) w zakresie opisu ważenia z wykorzystaniem pustych kontenerów stojących na placu. K. T. zeznał ponadto kategorycznie, że były sytuacje, kiedy zabierał towar z terenu stoczni (...), przeważał na placu (...) i zawoził na teren zakładów (...). K. T. podobnie jak W. K. (1) nie interesował się jakie stosunki prawne łączą strony niniejszego procesu, wiedza ta nie była mu bowiem potrzebna przy wykonywanej pracy. Z uwagi na częste kontakty zawodowe K. T. poznał jednak pracowników powódki, choć nie miał wiedzy co do nazwisk tych osób, znał jedynie ich imiona bądź pseudonimy. Opierając się na tej wiedzy K. T. zeznał, że pracownicy powódki byli w miejscu załadunku i rozładunku, po czym wyjaśnił, że ta sytuacja oznaczała dla niego, że przewożony towar należał do powódki.
Odnosząc się do dokumentów w postaci kwitów wagowych wystawionych w spornym okresie wskazać trzeba, że świadek W. K. (1) wyjaśnił sposób ich wystawiania oraz wytłumaczył, dlaczego zawsze w treści kwitu jako „kontrahent” widnieje firma pozwanej. Z zeznań tych wynika, że dane pozwanej były zawsze wpisywane w kwitach wagowych, niezależnie od tego, czy pozwana nabywała ważony towar, czy też nie.
Z opisanych wyżej dowodów wynika istotny dla rozstrzygnięcia fakt: miały miejsce ważenia na placu (...), które nie były połączone z pozostawieniem na składzie (...) ważonego złomu – były to sytuacje, które W. K. (1) określił wskazując, że samochód wjeżdżał i wyjeżdżał pełny. Co więcej z dowodów opisanych wyżej wynika również, że samochodem tym był biały M. K. T., który wykonywał przewozy złomu połączone z ważeniem z terenu stoczni (...) na teren zakładów (...), a więc przewozy te odbywały się między miejscami, gdzie powódka prowadziła prace rozbiórkowe.
Z tych udowodnionych faktów można wyprowadzić wniosek, że przewożony i ważony na placu (...) złom nie był przedmiotem sprzedaży między stronami procesu, sprzedaż – jeżeli miała miejsce – połączona była bowiem zawsze z wydaniem towaru, który odbywał się na placu (...). W tym przypadku ważony towar nie był pozwanej wydawany. Na podstawie powyższego można domniemywać, że strony łączyła umowa o wykonanie usług przewozu i ważenia. Usługi wykonała pozwana, nie domaga się jednak za nią wynagrodzenia twierdząc, że była to usługa bezpłatna.
Zeznania dwóch świadków - P. M. i Z. D. -potwierdzają, że pozwana wykonywała tego rodzaju grzecznościowe przewozy połączone z ważeniem dla swoich kontrahentów. Z tego faktu można natomiast wyprowadzić wniosek, że takie przewozy mogła wykonywać również dla powódki. Zaznaczenia wymaga, że Ł. Z. i J. A. w sposób przekonujący z punktu widzenia ekonomicznego wyjaśnili, dlaczego byli gotowi takie nieodpłatne usługi świadczyć. Co więcej powódka była dla pozwanej stałym partnerem we współpracy, strony pozostawały w ciągłych stosunkach gospodarczych od momentu założenia działalności przez pozwaną, a z Ł. Z. powódka współpracowała jeszcze dłużej. W tych okolicznościach nie dziwi fakt wykonania grzecznościowych usług dla powódki.
Dodać należy, że świadkowie P. M. i Z. D. – podobnie jak świadek W. K. (2) – winni być ocenieni jako wiarygodni w swoich zeznaniach, są to bowiem osoby trzecie - przedstawiciele niezależnych firm, podobnie jak strony procesu funkcjonujące na rynku złomiarskim. Nie ma żadnych powodów, aby odmówić im wiarygodności.
W tym miejscu należy odnieść się do argumentów powódki, jakie przedstawiła ona w procesie zmierzając do podważenia tezy, że miały miejsce nieodpłatne przewozy towaru powódki połączone z ważeniem. Argumenty powódki sprowadzały się do postawienia otwartego pytania o to, w jakim celu powódka miałaby przewozić złom między terenem stoczni (...) a terenem zakładów (...) (co potwierdził świadek K. T.). Materiał dowodowy nie daje jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie, co nie oznacza jednak, że takie sytuacje nie miały miejsca. Jedynie powódka ma wiedzę w jakim celu takie przewozy połączone z ważeniem miałyby się odbywać, jest jednak zrozumiale, że wobec zastosowanej w procesie linii obrony przeciwko twierdzeniom i dowodom pozwanej wiedzy tej nie ujawnia.
Próbę wyjaśnienia w jakim celu powódka miałby wykonywać opisane czynności podjął świadek Ł. Z. oraz J. A., którzy wskazali, że czynności podejmowane przez powódkę, w tym wykonywany przez pozwaną grzecznościowy przewóz złomu z wskazanego przez powódkę „punktu do punktu”, zmierzały do takiego handlowania złomem, które pozwoliłby uniknąć zajęcia wierzytelności przez urząd skarbowy. Dokładny sposób wykonywania tych działań przez powódkę nie został jednak przez świadków opisany, co nie powinno dziwić, świadkowie bowiem – poza wykonaniem grzecznościowego przewozu – w dalszej części tych czynności nie uczestniczyli.
Kolejnym faktem, jaki w toku procesu został udowodniony, jest fakt wystawiania przez przedstawicieli pozwanej dokumentów „przyjęcia zewnętrznego” (PZ). Świadkowie P. M., Z. D. i W. K. (2) zeznali, że dokument „przyjęcia zewnętrznego” (PZ) był najważniejszym dokumentem, niezbędnym dla nich do wystawiania faktur VAT obciążających I. A.. Zeznania te – w połączeniu z złączonymi do akt dokumentami „przyjęcia zewnętrznego” – pozwalają przyjąć za udowodniony fakt, że w przedsiębiorstwie pozwanej dokument taki był zawsze wystawiany. Powyższe stwierdzenie znajduje swoje logiczne uzasadnienie w treści dokumentów „przyjęcia zewnętrznego” – zawierają one wszystkie dane, jakie sprzedawcy złomu potrzebowali, aby wystawić fakturę VAT wobec I. A., w tym datę przyjęcia, oznaczenie samochodu, wagę brutto, netto i tara, procent zanieczyszczenia złomu oraz cenę netto i brutto złomu, która była ustalana osobno dla każdej dostawy. Tych elementów nie zawiera kwit wagowy, co prowadzi do wniosku, że to dokument „przyjęcia zewnętrznego”, a nie kwit wagowy, był podstawą wystawienia faktury za sprzedawany pozwanej towar. Dokument „przyjęcia zewnętrznego” - w przeciwieństwie do kwitu wagowego - zawiera wszystkie elementy, które stanowią essentialia negotii umowy sprzedaży.
W związku z tym, że powódka nie przedstawiła dokumentów „przyjęcia zewnętrznego” domniemywać należy, że sprzedaż złomu wymienionego w spornej fakturze nie miała miejsca.
W tym kontekście niewiarygodne są zeznania świadków M. K. (1) i M. S. – pracowników powódki zatrudnionych na szczeblu zarządzającym przedsiębiorstwem – którzy zeznali, że dokumentów „przyjęcia zewnętrznego” nigdy nie otrzymywali. Zwrócić należy uwagę na to, że świadek M. K. (1) zeznał wprawdzie, że jako spółka nigdy nie otrzymali dokumentów „przyjęcia zewnętrznego”, jednocześnie wniósł jednak o to, aby okazać mu znajdujące się w aktach dokumenty „przyjęcia zewnętrznego” w celu sprawdzenia, czy na którymś z nich jest podpis pracownika powódki, ponieważ – jak zeznał – „może jakiś pracownik je odebrał”. Tym samym przyjąć należy, że świadek obawiał się, że dokumenty mogły być podpisane przez przedstawiciela powódki, co podważałoby wiarygodność jego zeznań. W tych okolicznościach zeznania te jawią się jako nieprawdziwe. Dodać należy, że pozostają one w sprzeczności z zeznaniami Ł. Z. i J. A., którzy zeznali, że pracownicy powódki zatrudnieni na szczeblu zarządzającym przedsiębiorstwem otrzymywali od nich w czasie wcześniejszej współpracy dokumenty „przyjęcia zewnętrznego”.
W oparciu o dowody z faktur VAT, złożone przez powódkę wraz z pozwem, dotyczące wcześniejszych niż sporne transakcji, Sąd ustalił - w powiązaniu z dowodami z zeznań świadków Ł. Z. i J. A. oraz z dowodem z przesłuchania pozwanej - że powódka w ramach wzajemnej współpracy wystawiała faktury VAT obejmujące od dwóch do pięciu pozycji, z których każda dotyczyła jednej dostawy. W każdej z faktur oznaczano formę płatności jako „gotówka”, jednocześnie w treści faktur wydrukowany jest zapis „zapłacono”.
Sporna faktura została wystawiona w inny sposób – zawiera 11 pozycji dotyczących 11 dostaw z okresu od września 2010 roku do stycznia 2011 roku, a jako sposób zapłaty wskazuje przelew.
Powyższe fakty pozwalają domniemywać, że sporna faktura obrazuje nierzeczywiste (nie mające miejsca) transakcje, co jest zgodnie z twierdzeniami pozwanej oraz z zeznaniami świadków – pełnomocników pozwanej. Zwrócić należy uwagę na okoliczności, w jakich sporna faktura została wystawiona – pozwana miała wówczas problemy finansowe, opisywane w zeznaniach świadków i potwierdzone dokumentami pochodzącymi z urzędu skarbowego. Brak jest logicznie uzasadnionych powodów, dla których powódka – przy założeniu prawdziwości jej twierdzeń o zawartych 11 transakcjach sprzedaży – tak długo zwlekała z wystawieniem „łącznej” faktury, zamiast wystawiać jednostkowe faktury za poszczególne transakcje, bądź faktury za 2-3 transakcje. Nawet gdyby wierzytelności z faktur za poszczególne transakcje były zajmowane przez urząd skarbowy, to dla powódki nie pozostawało obojętne, w jakiej dacie urząd skarbowy otrzyma środki z zajętych wierzytelności, za opóźnienie są bowiem naliczane odsetki.
W toku procesu udowodniony został również fakt, że z dniem 1 stycznia 2011 roku I. A. zaczęła prowadzić pełną księgowość oraz że pod koniec 2010 roku w jej przedsiębiorstwie była wykonywana inwentaryzacja. Nie ma żadnych podstaw, aby odmówić wiarygodności zeznaniom pozwanej w tym zakresie. Wiarygodne są również jej wyjaśnienia co do przyczyn, dla których nie mogła i nie chciała ona przyjmować złomu na skład bez dokumentów „przyjęcia zewnętrznego” i faktury wystawionej przez sprzedawcę złomu. Również te fakty pozwalają domniemywać, że sporna faktura obrazuje nierzeczywiste (nie mające miejsca) transakcje.
Mając na względzie przedstawione wyżej oceny i rozumowania, oparte o cały materiał dowodowy, Sąd uznał, że wiarygodny jest stan faktyczny opisany w zeznaniach świadków – pełnomocników pozwanej Ł. Z. i J. A., którzy potwierdzili fakty przytoczone przez pozwaną w odpowiedzi na pozew (wykonanie w spornym okresie 11 nieodpłatnych usług przewozu połączonego z ważeniem), niewiarygodne okazały się natomiast zeznania pracowników powódki zatrudnionych na szczeblu zarządzającym przedsiębiorstwem, którzy potwierdzili fakty przytoczone przez powódkę w pozwie (zawarcie w spornym okresie 11 umów sprzedaży).
Zeznania Ł. Z. i J. A. korespondowały ze sobą wzajemnie, dowody te w powiązaniu z całym opisanym wyżej materiałem dowodowym przekonują o zaistnieniu opisanych przez świadków faktów. Nieliczne rozbieżności, które zaistniały w relacjach tych świadków mogły jedynie stanowić wynik upływu czasu, jaki miał miejsce między opisywanymi przez nich zdarzeniami, a chwilą rozprawy sądowej.
Zeznania pracowników powódki zatrudnionych na szczeblu zarządzającym przedsiębiorstwem - (...) i M. S. - co do kluczowych dla sprawy faktów pozostawały rozbieżne z zeznaniami Ł. Z. i J. A. i nie znajdowały potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym sprawy. W tym zakresie zeznania te Sąd uznał za niewiarygodne.
Zeznania świadka M. K. (2) – operatora ładowarki zatrudnionego przez powódkę – jedynie w części były wiarygodne. Świadek jest nadal pracownikiem powódki, co niewątpliwe nie postawało bez wpływu na treść jego zeznań. Niewiarygodne są zeznania świadka co do tego, że nie zdarzało się aby kontener wracał pełny na plac rozbiórki. Są one nie tylko sprzeczne z opisanym wyżej materiałem dowodowym, ale nawet z zeznaniami samego M. K. (2), który w innej części swoich zeznań podawał, że : „nie za bardzo wiem, co się potem dzieje z tym złomem i gdzie on jest ważony” oraz „ja nie wiem, co się działo z kontenerami po załadowaniu”. Wynika stąd, że świadek nie miał wiedzy co do treści stosunków prawnych, łączących strony procesu. W oparciu o jego zeznania nie sposób wyprowadzić wniosku o zawarciu przez powódkę i pozwaną spornych umów, określanych przez powódkę jako umowy sprzedaży.
Zeznania świadków S. G. i P. S. były natomiast wiarygodne. Świadkowie ci - pracownicy stoczni (...) i zakładów (...) – potwierdzili fakty, które nie były negowane przez żadną ze stron, a więc fakt przejazdów wykonywanych samochodem marki M. o niemieckich numerach rejestracyjnych z terenów stoczni (...) i zakładów (...). Fakty te nie prowadzą jednak do wniosku o zawarciu przez strony umów sprzedaży, transporty mogły być bowiem wykonywane w ramach usług, na jakie powołuje się pozwana.
Mając na uwadze cały opisany wyżej materiał dowodowy Sąd uznał więc, że powódka nie udowodniła faktów, z których wywodzi skutki prawne.
Powództwo nie mogło być uwzględnione w oparciu o żadną wskazywaną przez powódkę podstawę prawną i podlegało oddaleniu.
Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2013 roku Sąd pominął jako spóźnione w świetle art. 479 14 § 2 k.p.c. wnioski dowodowe powódki zawarte w piśmie procesowym z dnia 17 stycznia 2013 roku o przesłuchanie świadków A. S. i M. K. (3). A. S. jest pracownikiem powódki, nie było przeszkód aby powołać dowód z jego zeznań w pozwie, tak jak powódka powołała dowody z zeznań innych świadków - pracowników powódki. M. K. (3) – według twierdzeń powódki – to pracownik współpracującej z pozwaną firmy (...), który wystawiał faktury VAT bez dokumentów „przyjęcia zewnętrznego”. Fakty związane z wystawianiem dokumentów „przyjęcia zewnętrznego” oraz związane z nimi wnioski pozwana przedstawiła już w odpowiedzi na pozew, należy więc przyjąć, że termin do powołania świadka M. K. (3) minął z upływem dwutygodniowego terminu od doręczenia powódce odpowiedzi na pozew. Dowód ten powołany został po tym terminie, był więc spóźniony w świetle art. 479 14 § 2 k.p.c.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 108 § 1 k.p.c. i art. 98 § 1 i 2 k.p.c. oraz przepisów Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z 2002 roku), przy założeniu, że strona pozwana jest stroną wygrywającą proces w całości. Na koszty procesu zasadzone na rzecz strony pozwanej składają się koszty zastępstwa procesowego w wysokości 3600 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.